www-somalia.com

Apá Kẹta: Ìkọlù

Ìtàn náà: Orí 9 - Ìpadàbọ̀ Ọmọbìnrin Onínàákúnàá

Ọdún méje ti kọjá. Ọdún méje láti ìgbà tí Asha ti kúrò nílé gẹ́gẹ́ bí ọmọbìnrin ọlọ́dún méjìlá tó bẹ̀rù, ó sì ń padà bọ̀ gẹ́gẹ́ bí obìnrin ọlọ́dún mọ́kàndínlógún, akẹ́kọ̀ọ́ tó ní ìgboyà láti Yunifásítì Iceland.

Ìfojúsọ́nà ìdílé náà jẹ́ àdàpọ̀ ìmọ̀lára tó díjú. Fún Amina, ó jẹ́ ìpadàbọ̀ ọmọbìnrin kan tó ti di àjèjì, orísun ìgbéraga àti ìbẹ̀rù jíjinlẹ̀. Fún Deeqa, ó jẹ́ dídé ìdajì rẹ̀, àpẹẹrẹ gidi ti òmìnira tí ó kàn kà nípa rẹ̀ nínú lẹ́tà. Fún Ahmed, ó jẹ́ ìdánwò gidi àkọ́kọ́ ti ayé àwọn èrò tuntun tí ó ti bẹ̀rẹ̀ síí wádìí pẹ̀lú ìṣọ́ra.

Ó wa Deeqa àti Amina lọ sí pápá ọkọ̀ òfurufú ní ìlú ńlá. Ó ní ìmọ̀lára ìwádìí àjèjì kan, nítorí pé ó mọ àbúrò ìyàwó rẹ̀ yìí nípasẹ̀ àwọn ìtàn Deeqa àti ìrántí ọmọdé kan tó gbọ́n yányán. Farah, ọ̀rẹ́ rẹ̀, ti tẹ̀lé e. Ìfẹ́ Farah kò pọ̀ tó bẹ́ẹ̀, ó dàbí ti aṣẹ́jú; ó fẹ́ rí i fúnra rẹ̀ ohun tí àwọn ará ìwọ̀-oòrùn ti ṣe sí ọ̀kan nínú àwọn obìnrin wọn, pàápàá jùlọ èyí tó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ tó dára jùlọ nínú iṣẹ́ UN tó lókìkí yẹn.

Nígbà tí Asha jáde láti ẹnu-ọ̀nà àwọn arìnrìn-àjò, ìjàmbá àkọ́kọ́ ni bí kò ṣe yí padà tó àti bí ó ṣe yí padà tó. Ó ṣì jẹ́ Asha tí a lè mọ̀, pẹ̀lú ojú tó mọ́lẹ̀ àti ẹ̀rín músẹ́ tó gbòòrò. Ṣùgbọ́n ó rìn lọ́nà ọ̀tọ̀. Ó dúró gangan, ó sì wojú tààrà. Ó rìn pẹ̀lú ìgbésẹ̀ gígùn, tó ní ìgboyà, kì í ṣe bíi ti àwọn obìnrin ilé tó máa ń rìn jẹ́ẹ́, pẹ̀lú ìwà ìtìjú.

Ó sì wọ ṣòkòtò jeans. Ṣòkòtò jeans tó ti fọ́, tó sì rọ̀, pẹ̀lú aṣọ gígùn, tó tújú aláwọ̀ búlúù tó dúdú, tó bójú mu ní ìwọ̀n ìwọ̀-oòrùn, ṣùgbọ́n tó yàtọ̀ sí àṣà níbí. Irun rẹ̀, tó jẹ́ ìṣùpọ̀ irun dúdú, tó nípọn, kò bò, ohun kan ṣoṣo tó dì í ni èèkàn onírin kan. Ó dàbí ìbúgbàù àwọ̀ tó ń tàn yòò, láìsí àwáwí, ní àárín àyíká tó dákẹ́ ti gbọ̀ngàn àwọn arìnrìn-àjò.

Amina gba èémí, ó ṣe ohùn kékeré kan, tó ń dun ni, ó sì gbá ìbòrí rẹ̀ mú.

Deeqa ní ìmọ̀lára ìjàmbá kan, àdàpọ̀ ìbẹ̀rù àti ìdùnnú tó ń ru sókè. Ohun kan ni láti kà nípa òmìnira yìí; ohun mìíràn ni láti rí i tó ń rìn sí ọ̀dọ̀ wọn, gidi àti tí kò ṣeé sẹ́.

Asha rí wọn, ojú rẹ̀ sì tan pẹ̀lú ẹ̀rín músẹ́ tó mọ́lẹ̀. Ó sáré síwájú, ó fò kọjá àwọn ọkùnrin náà, ó sì gba ìyá rẹ̀ àti ẹ̀gbọ́n rẹ̀ mọ́ra, ó fún wọn ní ìfẹnukonu tó lágbára, èyí tó jẹ́ ohun ìyanu.

"Mama! Deeqa! Mo pàdánù yín gan-an!"

Amina dúró jẹ́ẹ́ nínú ìgbámọ́ra náà, ọ̀rọ̀ náà ti borí rẹ̀. Deeqa gbà á mọ́ra, ó sì fa òórùn àjèjì, tó mọ́ tónítóní ti àbúrò rẹ̀ sínú, òórùn ayé mìíràn.

Asha wá yíjú sí àwọn ọkùnrin náà. Ó tẹríba fún Ahmed pẹ̀lú ọ̀wọ̀. "Inú mi dùn láti pàdé rẹ dáadáa." Ó wá wo Farah, ẹ̀rín músẹ́ rẹ̀ kò yí padà ṣùgbọ́n ojú rẹ̀ di títutù lójijì. "Farah. O kò yí padà rárá."

Farah kò dá a lóhùn pẹ̀lú ẹ̀rín. Ó wò ó láti òkè dé ìsàlẹ̀, ìwò rẹ̀ jẹ́ àgbéyẹ̀wò díẹ̀díẹ̀ ti àwọn ìrékọjá rẹ̀—ṣòkòtò jeans, irun tí kò bò, ìwò tó ní ìgboyà.

"Ìwọ náà," ó sọ, ohùn rẹ̀ kún fún ọ̀wọ̀ èké, "o ti yí padà pátápátá. Ó fẹ́rẹ̀ má lè dà ọ́ mọ̀."

Afẹ́fẹ́ náà gbóná. Ogun náà kò tilẹ̀ dúró kí wọ́n tó kúrò ní pápá ọkọ̀ òfurufú. Wọ́n fa ìlà síbẹ̀, lórí àwọn tìrélì dídán ti gbọ̀ngàn àwọn arìnrìn-àjò, ìjà kan tó dákẹ́, tó yára láàárín ayé méjì tí kò ṣeé parí.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kẹsàn-án: Ara Gẹ́gẹ́ Bí Pápá Ogun

Apá 9.1: Ìtumọ̀ Àmì Aṣọ àti Ìwà

Ìpadàbọ̀ Asha yí ìjàkadì onímọ̀, ti èrò inú ti àwọn orí mẹ́jọ tó kọjá padà sí ìdojúkọ ti ara, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Pápá ogun náà ni ara rẹ̀, gbogbo yíyàn tí ó sì ti ṣe nípa bí a ṣe lè ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́ àti bí a ṣe lè gbé e ni a wá ń ṣàyẹ̀wò rẹ̀ nípa ti òṣèlú.

Aṣọ Gẹ́gẹ́ Bí Ìkéde: Ṣòkòtò jeans àti irun Asha tí kò bò kì í ṣe yíyàn aṣọ lásán; ìkéde òṣèlú ni.

• Ṣòkòtò Jeans: Nínú àṣà kan níbi tí wọ́n ti máa ń fi aṣọ tó tújú, tó ń fẹ́ bíi guntiino tàbí abaya bo ara obìnrin, ṣòkòtò jeans jẹ́ ìkéde tó lágbára. Ó ń fi ìrísí ẹsẹ̀ hàn. Aṣọ tó wúlò ni, tí a so mọ́ iṣẹ́ àti òmìnira ìrìn—èyí tí í ṣe ti àwọn ọkùnrin. Wíwọ̀ ọ́ jẹ́ kíkọ̀ sí ẹwà ìfẹ́lẹ́ àti ìbòmọ́lẹ̀ obìnrin.

• Irun Tí Kò Bò: Èyí ni àmì tó lágbára jùlọ. Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀, ó jẹ́ kíkọ̀ sí èrò náà pé ara obìnrin jẹ́ orísun ìdẹwò tó léwu (fitina) tí a gbọ́dọ̀ fi pamọ́ fún ire àwùjọ. Ó jẹ́ ìkéde ìgbòmìnira ẹni kọ̀ọ̀kan lórí ọlá àpapọ̀.

Ìhùwàsí Farah kì í ṣe àṣejù; ó ń ka ìwé òṣèlú ìrísí Asha dáadáa. Nígbà tí ó sọ pé, "Ó fẹ́rẹ̀ má lè dà ọ́ mọ̀," kì í ṣe nípa ojú rẹ̀ ló ń sọ. Ó ń sọ pé, "A kò mọ èrò òṣèlú àti ti àwùjọ tí ara rẹ dúró fún báyìí."

Ìwà Gẹ́gẹ́ Bí Èrò: Yàtọ̀ sí aṣọ rẹ̀, ìwà Asha fúnra rẹ̀ jẹ́ ìpèníjà sí ètò tó wà nílẹ̀.

• Ìgbésẹ̀ Rẹ̀ Tó Ní Ìgboyà: Kì í rìn pẹ̀lú ojú tó rẹlẹ̀ àti ìgbésẹ̀ jíjáfáfá tí wọ́n kọ́ Deeqa. Ìrìn rẹ̀ tó ní ìgboyà, tó ní ète fi hàn pé ó gbàgbọ́ pé ó ní ẹ̀tọ́ láti wà ní àyè gbogboogbò.

• Ìwò Rẹ̀ Tààrà: Ó wo ojú àwọn ọkùnrin náà. Nínú ètò ìjẹgàba ọkùnrin tó jinlẹ̀, ìwò tààrà obìnrin lè túmọ̀ sí ìpèníjà sí agbára ọkùnrin, iṣẹ́ àìgbọràn.

• Ìfẹ́ Rẹ̀ Tí Kò Ní Ìkálọ́wọ́kò: Ìgbámọ́ra rẹ̀ sí ìyá rẹ̀ àti ẹ̀gbọ́n rẹ̀ jẹ́ ìfihàn òmìnira ìmọ̀lára tó yàtọ̀ sí ìwà ìpamọ́ra, ti àṣà tí a retí láti ọ̀dọ̀ àwọn obìnrin.

Asha kò sọ ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo nípa FGM tàbí ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin, ṣùgbọ́n wíwà rẹ̀—aṣọ rẹ̀, ìdúró rẹ̀, ìwò rẹ̀—jẹ́ àríyànjiyàn tó wà láàyè, tó ń mí lòdì sí ètò tó bí Deeqa. Ó jẹ́ ìtàn àtakò tó ń rìn. Farah, gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ ìjẹgàba ọkùnrin tó yan ara rẹ̀, mọ èyí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀ ni ìbọn àkọ́kọ́ tí wọ́n yìn nínú ogun kan tí a óò jà lórí ìbéèrè pàtàkì náà nípa ta ni yóò sọ ohun tí obìnrin jẹ́, ohun tí ó lè wọ̀, àti bí ó ṣe lè rìn nínú ayé.