www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kẹrìnlélọ́gbọ̀n: Shehu àwọn Shehu

Ìrìn-àjò náà jẹ́ ti àwọn onírònúpìwàdà. Ahmed àti Farah rin ìrìn-àjò nínú ọkọ̀ akẹ́rù Ahmed tó kún fún eruku, àyíká ilẹ̀ gbígbẹ àti àwọn igi àkàṣíà jẹ́ àwòrán ìdákẹ́jẹ́ẹ́ fún àwọn èrò inú tó wúwo tó wà láàárín wọn. Wọ́n jẹ́ ọkùnrin méjì tí wọ́n ti bí nínú àṣà kan náà, tí wọ́n ti fọ́ ọ lọ́nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí wọ́n sì ti di ọ̀kan nísinsìnyí nínú ìwákiri àìnírètí kan.

Wọn kò sọ̀rọ̀ púpọ̀, ṣùgbọ́n ìdákẹ́jẹ́ẹ́ náà jẹ́ ti ìṣọ̀kan, kì í ṣe ti ìjìnnà. Wọn kì í ṣe ọ̀tá mọ́, bí kò ṣe alábàákẹ́gbẹ́, ète wọn kan náà sì jẹ́ afárá lórí odò jíjinlẹ̀ ti ìgbà àtijọ́ wọn.

Sheikh Sadiq kò gbé nínú ilé ńlá kan tàbí mọ́ṣáláṣí tó tóbi. Wọ́n rí i nínú agbolé kékeré kan, tó rẹlẹ̀, tí àwọn ògiri rẹ̀ funfun, tí ó sì mọ́, tí igi tamarind àtijọ́ kan sì ń fún un ní òjìji. Shehu náà fúnra rẹ̀ jẹ́ ọkùnrin tó dàbíi pé ó tako orúkọ rere tirẹ̀. Kì í ṣe ọkùnrin alágbára, onípariwo. Kékeré ni, ó dàbíi ẹyẹ, ó ní irùngbọ̀n funfun kan tó fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ àti ojú tó ṣe kedere, tó sì ní inú rere, síbẹ̀síbẹ̀ wọ́n ní ìjìnlẹ̀ kan tó dàbíi pé ó rí inú ọkàn ènìyàn.

Wọ́n mú wọn wọ yàrá kan tó rọrùn, tó kún fún àwọn àpótí ìwé tí àwọn ìwé àìmọye ti tẹ̀ ẹ́ ba. Wọ́n jókòó lórí àwọn ẹní ní ẹsẹ̀ rẹ̀, bíi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n jẹ́. Wọ́n ti retí pé wọ́n yóò ní láti jiyàn fún ọ̀rọ̀ wọn, láti bẹ̀bẹ̀. Ṣùgbọ́n Sheikh Sadiq kàn ṣàpẹẹrẹ fún wọn pé kí wọ́n sọ̀rọ̀, ó sì gbọ́.

Ahmed ló kọ́kọ́ sọ̀rọ̀. Kò sọ̀rọ̀ bíi ọlọ̀tẹ̀, bí kò ṣe bíi onígbàgbọ́ kan, ọkùnrin kan tó wà nínú ìdààmú. Ó sọ̀rọ̀ nípa ìfẹ́ rẹ̀ fún ọmọbìnrin rẹ̀, nípa ojúṣe rẹ̀ láti dáàbò bò ó. Ó sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìwádìí rẹ̀, nípa ohun tí ó rí nínú Kùránì àti ohun tí kò rí. Ó sọ̀rọ̀ nípa ìjàkadì pẹ̀lú Imam àdúgbò rẹ̀, nípa bí wọ́n ṣe pè é ní ẹlẹ́ṣẹ̀ nítorí pé ó ń gbìyànjú láti tẹ̀lé ohun tí ó gbàgbọ́ pé ó jẹ́ ọ̀nà tòótọ́ jùlọ ti ìgbàgbọ́ rẹ̀.

Lẹ́yìn náà, ó kan Farah. Ohùn rẹ̀, tó ṣì gbẹ pẹ̀lú ìrántí ìbànújẹ́ rẹ̀, ló jẹ́ ẹ̀rí tó lágbára jùlọ. Kò sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìwé tàbí ẹ̀kọ́. Ó sọ̀rọ̀ nípa ọmọbìnrin rẹ̀. Ó sọ ìtàn ìkọlà Sulekha, nípa bí ó ṣe fẹ́rẹ̀ kú, nípa ìgbéraga afọ́jú, onígbèéraga tirẹ̀. Ó sọ̀rọ̀ bíi ẹlẹ́rìí, ẹ̀rí rẹ̀ sì jẹ́ àkọsílẹ̀ tuntun, tí kò ṣeé sẹ́ nípa iye owó ènìyàn ti àṣà tí Sheikh Ali ń gbèjà.

Sheikh Sadiq gbọ́ gbogbo rẹ̀ láìdáwọ́ dúró, ojú rẹ̀ ti dí ní ọ̀pọ̀ ìgbà ìtàn Farah, ojú rẹ̀ sì jẹ́ ìbòjú ìbànújẹ́ jíjinlẹ̀, onífẹ̀ẹ́.

Nígbà tí wọ́n parí, ìdákẹ́jẹ́ẹ́ jíjinlẹ̀ kan bá yàrá náà. Shehu náà ṣí ojú rẹ̀.

"Ẹ ti jìyà púpọ̀," ó sọ, ohùn rẹ̀ rọ̀ ṣùgbọ́n ó dún. "Ẹ̀yin méjèèjì."

Ó wá bẹ̀rẹ̀ síí sọ̀rọ̀. Kì í sì í ṣe ìwàásù; ẹ̀kọ́ ni. Ó sọ̀rọ̀ nípa ìyàtọ̀ láàárín din, èrò pàtàkì ti ìgbàgbọ́ tí kò yí padà, àti dunya, ayé tó ń yí padà, ti àṣà ènìyàn. Ó fìdí àwọn ìwádìí Ahmed múlẹ̀ pẹ̀lú ìjìnlẹ̀ àti òye tó yani lẹ́nu.

"Kùránì jẹ́ odò ńlá kan," Sheikh Sadiq ṣàlàyé. "Àwọn àṣà wa sì jẹ́ àwọn odò kéékèèké àti àwọn ọ̀nà omi tó ń ṣàn jáde látinú rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà mìíràn, ọ̀nà omi kan máa ń di èyí tó ti bàjẹ́ pẹ̀lú ẹrẹ̀ ilẹ̀, pẹ̀lú àwọn àṣà àwọn ènìyàn tó wà ṣáájú Ànábì, kí àlàáfíà máa bá a. Ojúṣe wa gẹ́gẹ́ bíi onígbàgbọ́ kì í ṣe láti mu omi tó ti bàjẹ́ nítorí pé àwọn bàbá wa ṣe bẹ́ẹ̀. Ojúṣe wa ni láti padà sí odò mímọ́ náà."

Ó wò wọ́n, ojú rẹ̀ onínú rere wá ní ìmọ́lẹ̀ irin kan. "Ìbàjẹ́ ara ọmọbìnrin kì í ṣe láti inú odò. Májèlé ẹrẹ̀ ni. Ó jẹ́ iṣẹ́ kan tó wá látinú ìbẹ̀rù, kì í ṣe látinú ìgbàgbọ́. Ó jẹ́ iṣẹ́ ìgbéraga lòdì sí pípé ìṣẹ̀dá Ọlọ́run. Imam èyíkéyìí tó bá kọ́ ní ìdàkejì, tó ń lo ìbẹ̀rù Ọlọ́run láti fi ìdí àṣà àwọn ènìyàn múlẹ̀, ti sọnù. Ó ti di olùṣọ́ ọ̀nà omi, kì í ṣe ìránṣẹ́ odò."

Ó wá ṣe ohun kan tó yà wọ́n lẹ́nu. Ó dìde, ó sì lọ sí àpótí ìwé kan, kò sì mú ìwé mímọ́ kan jáde, bí kò ṣe fáìlì kan tó fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́, tó dàbíi ti òde òní. Ó kún fún àwọn ìròyìn oníṣèègùn. Àwòrán. Nọ́ńbà.

"Èmi kì í ṣe ọkùnrin ìwé nìkan," Sheikh Sadiq sọ, ohùn rẹ̀ ti le báyìí. "Èmi jẹ́ ọkùnrin tó ní ojú. Mo ti bá àwọn dókítà sọ̀rọ̀. Mo ti bá àwọn ìyá ìbílẹ̀ sọ̀rọ̀. Mo ti rí ìjìyà tí 'àṣà' yìí ń fà. Láti mọ èyí, kí a sì dákẹ́ ní orúkọ àṣà, ẹ̀ṣẹ̀ ni. Ìkùnà ni nínú ojúṣe wa gẹ́gẹ́ bíi olùṣọ́-àgùntàn."

Ó wo Ahmed àti Farah, ó sì ti pinnu. "Sheikh Ali yín ń bọ̀ níbí ní ọ̀sẹ̀ tó ń bọ̀, fún ìgbìmọ̀ àwọn Imam agbègbè. N óò bá a sọ̀rọ̀. Ṣùgbọ́n ìyẹn kò tó. Ọ̀rọ̀ ìkọ̀kọ̀ jẹ́ ìráhùn. Òtítọ́ gbọ́dọ̀ jẹ́ ariwo."

Ó yíjú sí Ahmed. "Ìwọ, ọmọ mi, o ní iṣẹ́ kan, tí àwọn ará Yúróòpù ń sanwó fún, láti ran àwọn obìnrin lọ́wọ́, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?"

Ahmed mi orí, ó sì yà á lẹ́nu.

"Ó dára," Sheikh Sadiq sọ. "Wàá lo owó Èṣù rẹ láti ṣe iṣẹ́ Ọlọ́run. Wàá ṣètò ìpàdé àwùjọ kan. Fún àwọn ọkùnrin àti àwọn obìnrin. Wàá pe Sheikh Ali. Wàá sì pè mí. N óò wá sí abúlé yín. N óò sì sọ̀rọ̀."

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kẹrìnlélọ́gbọ̀n: Ìṣọ̀kan Ìmọ̀

Apá 34.1: Àwọn Òpó Mẹ́ta ti Òtítọ́

Orí yìí parí pẹ̀lú ìṣọ̀kan àwọn irú ìmọ̀ àti agbára mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí ó ti ń dàgbà nínú ìtàn náà. Agbára Sheikh Sadiq àti ìpinnu rẹ̀ láti dásí dá lórí agbára àrà ọ̀tọ̀ rẹ̀ láti so gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta pọ̀.

1. Òtítọ́ Inú Ìwé (Òpó Ahmed):

Èyí ni òtítọ́ tó wá látinú ìwádìí tó le, onímọ̀, àti òótọ́ ti àwọn ìwé mímọ́. Ahmed dúró fún ọmọ ìjọ tó ní agbára, tó ti ṣe ìwádìí tirẹ̀, tó sì ti ṣàwárí pé ìtumọ̀ ìgbàgbọ́ àdúgbò rẹ̀ dá lórí ìpìlẹ̀ rírọ.

• Agbára Rẹ̀: Ó pèsè ìtẹ́wọ́gbà ẹ̀kọ́, ó sì jẹ́ kí ènìyàn lè jiyàn látinú ètò náà.

• Àìlera Rẹ̀: Fúnra rẹ̀, a lè fojú fo ó. Ìtumọ̀ ọmọ ìjọ kan kò le bá agbára àṣà ti Imam kan tó ti wà nílẹ̀ bíi Sheikh Ali díje.

2. Òtítọ́ Ìrírí (Òpó Farah):

Èyí ni òtítọ́ tó wá látinú ìrírí ìgbésí ayé tuntun, tí kò ṣeé sẹ́. Farah dúró fún agbára ẹ̀rí. Ìtàn rẹ̀ kì í ṣe nípa ohun tí àwọn ìwé sọ, bí kò ṣe nípa ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ayé gidi nígbà tí a bá tú àwọn ìwé yẹn lọ́nà tí kò tọ́.

• Agbára Rẹ̀: Ó bani nínú jẹ́, kò sì ṣeé tako. Ó yẹra fún àwọn ìgbèjà òye, ó sì dá ìbánikẹ́dùn sílẹ̀.

• Àìlera Rẹ̀: Fúnra rẹ̀, a lè fojú fo ó bíi ìṣẹ̀lẹ̀ ìbànújẹ́ kan tó yà sọ́tọ̀, ti ìtàn—"iṣẹ́ Ọlọ́run," bí àwọn Onílile ṣe sọ.

3. Òtítọ́ Onímọ̀ (Ohun Ìjà Ìkọ̀kọ̀ Sheikh Sadiq):

Èyí ni òtítọ́ òde òní, onímọ̀ sáyẹ́ǹsì, tó dá lórí ẹ̀rí. Sheikh Sadiq fi hàn pé ìgbàgbọ́ òun kò dá lórí àwọn ìwé àtijọ́ tàbí ìbánikẹ́dùn nìkan, bí kò ṣe lórí àwọn nọ́ńbà òde òní: àwọn ìròyìn oníṣèègùn, àwọn nọ́ńbà, àti àwọn ìgbìmọ̀ amòye.

• Agbára Rẹ̀: Ó ṣeé fojú rí, ó sì ṣeé fìdíhàn. Ó pèsè àwòrán tó péye, tí kò ṣeé sẹ́ nípa ìpalára gbígbòòrò tí iṣẹ́ náà ń fà.

• Àìlera Rẹ̀: Fúnra rẹ̀, a lè fojú fo ó bíi ìmọ̀ "àjèjì," ti ayé, tí kò jẹ mọ́ ayé ìgbàgbọ́.

Sheikh Sadiq Gẹ́gẹ́ Bíi Ìṣọ̀kan:

Sheikh Sadiq ni aláṣẹ ìkẹyìn, "Shehu àwọn Shehu," nítorí pé ó mọ, ó sì so gbogbo àwọn òpó mẹ́tẹ̀ẹ̀ta pọ̀. Kì í ṣe ọ̀mọ̀wé ìbílẹ̀ nìkan, olùgbọ́ onífẹ̀ẹ́, tàbí onímọ̀ òde òní; gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ni.

• Ó fìdí kíkà ìwé Ahmed múlẹ̀ ("O tọ̀nà").

• Ó bọ̀wọ̀ fún ìrírí Farah ("Ẹ ti jìyà púpọ̀").

• Ó mú ẹ̀rí tirẹ̀ wá ("Mo ti rí àwọn ìròyìn náà").

Nípa sísopọ̀ àwọn okùn òtítọ́ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí, ó dá àríyànjiyàn kan sílẹ̀ tó bá ẹ̀kọ́ mu, tó fani mọ́ra, tó sì ti di fífìdíhàn nípa sáyẹ́ǹsì. Èyí ni "ariwo" tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Àríyànjiyàn kan tó péye, tí kò ṣeé tako tó bẹ́ẹ̀ tí a kò le fojú fo ó ni.

Ìpinnu rẹ̀ láti lo "owó Èṣù" ti iṣẹ́ náà láti ṣe ìpàdé àwùjọ rẹ̀ ni iṣẹ́ ìṣọ̀kan ìkẹyìn, tó dára jùlọ. Ó ń fi hàn pé kò sí ìtakora láàárín ìgbàgbọ́ àti ọgbọ́n, láàárín àṣà àdúgbò àti ìmọ̀ àgbáyé, láàárín ìbànújẹ́ bàbá Sómálíà kan àti ìròyìn dókítà Jámánì kan. Ó ń fi hàn pé gbogbo irú òtítọ́ ni a lè, a sì gbọ́dọ̀, lò fún dídáàbò bo àwọn aláìṣẹ̀. Ó fẹ́ mú iṣẹ́ ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ti Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná àti àwọn àjálù ara ẹni ti àwọn bàbá méjì, kí ó sì fún wọn ní èdìdì ìtẹ́wọ́gbà ẹ̀sìn àti ti òye tó ga jùlọ.