www-somalia.com

Apá 9: Igbóhùn Òtítọ́

Ìtàn náà: Orí 33 - Ẹ̀kọ́ Bàbá kan

Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ náà jẹ́ ohun tó ń fúnni ní èémí. Ilé ìdáná Deeqa wà ní òfo. Àwọn obìnrin tó ti máa ń wá sọ́dọ̀ rẹ̀ wá ń yẹra fún un. Àní Ladan, alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀, jẹ́ ẹlẹ́wọ̀n nínú ilé tirẹ̀, wọ́n sì ti de é láti máa bẹ̀ ẹ́ wò. Iṣẹ́ náà, pẹ̀lú owó oṣù àti owó ìrànlọ́wọ́ rẹ̀, jẹ́ ẹ̀rọ tí kò ní kẹ̀kẹ́, kànga tí kò sẹ́ni tó fẹ́ mu nínú rẹ̀.

Deeqa wọ inú àìnírètí tó dákẹ́. Ó ti jà, ó sì ti borí, ṣùgbọ́n ó wá pàdánù ohun gbogbo. Ó tẹ̀síwájú nínú àwọn ojúṣe rẹ̀—títọ́jú àwọn ọmọ rẹ̀, ṣíṣàkóso ilé rẹ̀—ṣùgbọ́n ìmọ́lẹ̀ ti tún kú nínú rẹ̀.

Ahmed ló kọ̀ láti juwọ́ sílẹ̀. Ọkùnrin tó kẹ́yìn láti darapọ̀ mọ́ ogun náà wá di ọmọ ogun rẹ̀ tó ní ìforítì jùlọ. Ó ti san iye owó tó ga jù fún òmìnira rẹ̀ láti fi sílẹ̀ báyìí.

"Wọ́n ti sọ ọ́ di ọ̀rọ̀ Ọlọ́run," ó sọ ní alẹ́ kan, bí wọ́n ṣe jókòó nínú òkùnkùn. "A kò le borí ogun lòdì sí Ọlọ́run, Deeqa. Ṣùgbọ́n n kò gbàgbọ́ pé Sheikh Ali ń sọ̀rọ̀ fún Ọlọ́run. Mo gbàgbọ́ pé ó ń sọ̀rọ̀ fún Sheikh Ali."

Ó bẹ̀rẹ̀ irú ìwádìí tirẹ̀, ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Kì í ṣe ọ̀mọ̀wé, ṣùgbọ́n ọkùnrin oníṣòwò tó níyì ni. Ó lo àwọn alábàáṣepọ̀ rẹ̀ ní ìlú ńlá láti wá àwọn olùkọ́ ẹ̀sìn, àwọn Imam tí kì í ṣe ti àwùjọ wọn tó le, tó sì ya ara rẹ̀ sọ́tọ̀. Ó wá àwọn ọkùnrin tó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní Cairo, ní Damasku, àwọn ọkùnrin tí òye wọn nípa ìgbàgbọ́ gbòòrò, ó sì jinlẹ̀ jù.

Yóò máa padà sílé ní ìrọ̀lẹ́, pẹ̀lú ìwé tuntun kan ní ọwọ́ rẹ̀, iwájú orí rẹ̀ kún fún ìrònú. Ó ka Kùránì, kì í ṣe àwọn ẹsẹ tí Sheikh Ali ń tọ́ka sí nìkan, bí kò ṣe àwọn ẹsẹ tó wà láàárín wọn. Ó ka Hadith, àwọn àsọyé Ànábì, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ òfin Islam tó yí i ká.

Deeqa wò ó, ìrètí díẹ̀díẹ̀, tó ń jáfáfá sì bẹ̀rẹ̀ síí ru sókè nínú rẹ̀. Ogun rẹ̀ kì í ṣe tirẹ̀. Pápá ogun rẹ̀ ni ayé ìjíròrò ẹ̀sìn ti àwọn ọkùnrin, ayé tí a kò jẹ́ kí ó wọ̀ rí.

Ní ìrọ̀lẹ́ kan, ó padà sílé pẹ̀lú ìrísí ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ìṣẹ́gun tó dájú lójú rẹ̀. Ó mú Deeqa jókòó.

"Kò sí níbẹ̀," ó sọ, ohùn rẹ̀ kún fún ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ìdánilójú ìyípadà.

"Kí ni kò sí níbẹ̀?" Deeqa béèrè.

"Ìkọlà náà," ó sọ. "Kò sí nínú Kùránì. Kò sí ọ̀rọ̀ kan. Kò sí ẹsẹ kan." Ó ṣí ìwé kan. "Hadith tí wọ́n máa ń tọ́ka sí nígbà gbogbo, èyí tó sọ̀rọ̀ nípa 'gbígbé' obìnrin ga—àwọn ọ̀mọ̀wé tó lórúkọ jùlọ, àwọn aláṣẹ tó ga jùlọ, wọ́n ní Hadith tó rọ ni, pé ìtàn rẹ̀ ti fọ́. Kì í ṣe àṣẹ. Àlàyé kékeré ni. Ohun ìtàn kan."

Ó wò ó, ojú rẹ̀ ń dán. "Ṣé o sì mọ ohun tó wà nínú Kùránì? Ẹsẹ lẹ́yìn ẹsẹ nípa ìṣẹ̀dá. 'A ti dá ènìyàn ní ìrísí tó dára jùlọ.' Kò sọ pé 'ọkùnrin, ṣùgbọ́n kì í ṣe obìnrin.' Ó sọ pé ènìyàn. Ó sọ pé ara wa jẹ́ ohun tí Ọlọ́run fi lé wa lọ́wọ́, amanah, àti pé yíyí ìṣẹ̀dá rẹ̀ pípé padà láìsí ìdí pàtàkì ti ìṣègùn jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀."

Ó gbá ọwọ́ rẹ̀ mú. "Sheikh Ali kò gbèjà ìgbàgbọ́. Ó ń gbèjà àṣà ìbílẹ̀ Farao, ti ìgbà ayé àtijọ́ tí a fi aṣọ ẹ̀sìn wa bò. Òun ni aṣebi, Deeqa. Kì í ṣe àwa."

Ìmọ̀ yìí jẹ́ asà, ṣùgbọ́n kò tíì di idà. Kí ni òun, oníṣòwò lásán, lè fi ìsọfúnni yìí ṣe? Agbára Sheikh Ali jẹ́ pátápátá nínú àwùjọ wọn.

Ìdáhùn náà wá láti ibi tí a kò retí. Farah, tó ti di alábàákẹ́gbẹ́ tó dákẹ́, ti wà lórí ìrìn-àjò tirẹ̀. Ẹ̀rí rẹ̀ ní gbangba ti sọ ọ́ di ẹni tí a yọ kúrò, ṣùgbọ́n ó tún ti so ó pọ̀ mọ́ àjọ ìkọ̀kọ̀ kékeré kan ti àwọn bàbá mìíràn, àwọn ọkùnrin mìíràn tó ti ní àjálù tàbí tó ní iyèméjì. Nípasẹ̀ wọn, ó ti gbọ́ nípa ọkùnrin kan, ọ̀mọ̀wé ńlá kan, Shehu àwọn Shehu, tó ń gbé ní ìlú méjì sí ibi tí wọ́n wà. Ọkùnrin kan tó ń jẹ́ Sheikh Sadiq, tó lókìkí fún ọgbọ́n rẹ̀, ìwà-bí-Ọlọ́run rẹ̀, àti ìgboyà rẹ̀.

"Sheikh Sadiq yìí," Farah sọ fún Ahmed, "jẹ́ ọkùnrin tí àní Sheikh Ali gbọ́dọ̀ bọ̀wọ̀ fún. Ìmọ̀ rẹ̀ jinlẹ̀ jù. Ìran rẹ̀ lórúkọ jù. Omiran ni, Sheikh Ali sì jẹ́ ọkùnrin kékeré kan, tó ń pariwo nínú òjìji rẹ̀."

Ètò tuntun kan bẹ̀rẹ̀ síí fara hàn, ètò kan tó ní ìgboyà, tó sì léwu ju èyíkéyìí tí wọ́n ti ronú rí lọ. Kò tó láti mọ òtítọ́. Wọ́n ní láti jẹ́ kí aláṣẹ kan tí àwọn ọ̀tá wọn kò le tako sọ ọ́. Wọn kò ní ja ogun mímọ́ Sheikh Ali pẹ̀lú àríyànjiyàn ayé tàbí owó àjèjì. Wọn yóò jà á pẹ̀lú ìtumọ̀ tó tóbi jù, tó dára jù, tó sì jẹ́ òtítọ́ jù ti ìgbàgbọ́ náà fúnra rẹ̀.

Wọ́n pinnu láti lọ sí ìrìn-àjò mímọ́ kan. Ahmed, oníṣòwò tó dákẹ́, àti Farah, ẹlẹ́rìí tó ti fọ́, yóò jọ lọ sí ilé ẹjọ́ irú àgbàlagbà ọ̀tọ̀, láti wá irú ìdájọ́ ọ̀tọ̀.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kẹtàlélọ́gbọ̀n: Ìjàkadì fún Ìtàn Ìgbàgbọ́

Apá 33.1: Gbigba Ìwé Mímọ́ Padà

Orí yìí jẹ́ àpẹẹrẹ ìgbésẹ̀ tó ga jùlọ nínú ogun èrò-inú. Ìdojúkọ náà lo ìgbàgbọ́ bíi ohun ìjà, àwọn olùkópa sì gbọ́dọ̀ gba padà. Èyí jẹ́ ìpele pàtàkì kan nínú gbogbo ìgbìyànjú àwùjọ tó wáyé nínú àwùjọ tó ní ìsìn jíjinlẹ̀.

Ìkùnà Àwọn Àríyànjiyàn Ayé:

Iṣẹ́ náà, owó náà, àwọn ìròyìn ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn—gbogbo ìwọ̀nyí jẹ́ ohun èlò ayé. Nígbà tí Sheikh Ali ṣàṣeyọrí nínú títún àríyànjiyàn náà ṣe bíi ọ̀ràn mímọ́, ó sọ àwọn ohun èlò ayé wọ̀nyẹn di aláìlágbára. O kò le bá fatwa jà pẹ̀lú ìwé ìṣirò kan. Èyí fi àwọn ààlà ìjàkadì ayé lásán, irú ti ìwọ̀-oòrùn hàn nínú àyíká kan níbi tí agbára ẹ̀sìn ti jẹ́ onídàájọ́ ìkẹyìn ti òtítọ́.

Ìyípadà Ahmed sí Onímọ̀ Ẹ̀sìn:

Ìrìn-àjò Ahmed sínú àwọn ìwé ẹ̀sìn ṣe pàtàkì gan-an. Kì í ṣe pé ó ń pa ìgbàgbọ́ rẹ̀ tì; ó ń wá láti jinlẹ̀ sí i ni. Èyí jẹ́ ìtàn àtakò tó lágbára sí ọ̀rọ̀ àwọn onípìlẹ̀ pé gbogbo ìbéèrè nípa àṣà jẹ́ àmì ìgbàgbọ́ rírọ.

• Agbára Àwọn Orísun Àkọ́kọ́: Ahmed lọ tààrà sí àwọn orísun àkọ́kọ́ (Kùránì àti àyẹ̀wò onímọ̀ nípa Hadith). Èyí jẹ́ iṣẹ́ ìfúnnilókun òye. Ó kọ̀ láti gba irú ìgbàgbọ́ tí a ti yọ sọ́tọ̀, tí a ti tò tí Imam àdúgbò rẹ̀ fi hàn. Ó ń di aláṣẹ ẹ̀sìn tirẹ̀.

• Mímọ Ìyàtọ̀ Láàárín Ìgbàgbọ́ àti Àṣà: Ìṣàwárí rẹ̀ ńlá ni ìyàtọ̀ pàtàkì láàárín ìṣípayá àtọ̀runwá (Kùránì) àti àṣà àdúgbò, ti ìgbà ayé àtijọ́ (FGM). Èyí ni àríyànjiyàn pàtàkì tí àwọn amòye abo Islam àti àwọn Imam onítẹ̀síwájú ń lò káàkiri ayé. Nípa gbígbé ara rẹ̀ ró pẹ̀lú ìyàtọ̀ yìí, ó lè jiyàn pé kì í ṣe pé òun ń tako Islam; ó ń gbèjà irú Islam kan tó mọ́ kúrò lọ́wọ́ ipa ìbàjẹ́ ti àṣà ìbílẹ̀.

Ètò Rírawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí Aláṣẹ Tó Ga Jù:

Ètò láti lọ sọ́dọ̀ Sheikh Sadiq jẹ́ ìgbésẹ̀ ètò tó dára jùlọ tó fara wé òye Deeqa àtijọ́. Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe mọ̀ pé wọ́n ní láti yẹra fún "àbúrò bàbá oníwàhálà" David láti dé ọ̀dọ̀ "ìyá àgbà" Dókítà Voss, Ahmed àti Farah mọ̀ pé wọ́n gbọ́dọ̀ yẹra fún aláṣẹ ẹ̀sìn àdúgbò (Sheikh Ali), kí wọ́n sì rawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí ẹni tó ga jù, tó ní ọ̀wọ̀ jù.

• Òṣèlú Ìwà-bí-Ọlọ́run: Nínú ètò ẹ̀sìn, agbára dá lórí orúkọ rere, ìran, àti, pàápàá jùlọ, ìmọ̀. Ìsọfúnni Farah fi hàn pé Sheikh Sadiq ní púpọ̀ nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ju Sheikh Ali lọ. Èyí túmọ̀ sí pé Sheikh Ali, lọ́nà kan, jẹ́ "olùṣàkóso àárín" ti ìgbàgbọ́.

• Wíwá Fatwa Àtakò: Wọn kì í lọ sọ́dọ̀ Sheikh Sadiq fún àríyànjiyàn; wọ́n ń lọ fún ìdájọ́. Wọ́n ń wá ìdájọ́ ẹ̀sìn láti ilé ẹjọ́ tó lágbára jù. Ìdájọ́ rere láti ọ̀dọ̀ Sheikh Sadiq kì í ṣe àríyànjiyàn rere nìkan; yóò jẹ́ ohun ìjà ẹ̀mí àti ti òṣèlú tó le pa agbára Sheikh Ali run pátápátá.

Èyí dúró fún ìpele tó jinlẹ̀ jùlọ nínú ìdàgbàsókè ìgbìyànjú náà. Wọ́n ti kọ́ pé o kò le ja ogun àṣà pẹ̀lú àwọn ohun ìjà ọrọ̀ ajé nìkan. O kò le ja ogun ẹ̀sìn pẹ̀lú àwọn ohun ìjà ayé nìkan. Láti borí, o gbọ́dọ̀ bá ọ̀tá jà ní pápá tirẹ̀, ní lílo èdè tirẹ̀, àti ní rírawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí aláṣẹ kan tí ó pọn dandan fún un láti bọ̀wọ̀ fún nípa ti ẹ̀sìn àti ti àwùjọ. Wọn kì í ṣe pé wọ́n kàn ń gbìyànjú láti borí àríyànjiyàn nìkan; wọ́n ń gbìyànjú láti dá ìyípadà ẹ̀sìn sílẹ̀.