www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kejìlélọ́gbọ̀n: Ìgbẹ́sẹ̀-padà

Ìtàn nípa ìyípadà ọkàn Omar tàn káàkiri àwùjọ bí afẹ́fẹ́ Harmattan. Ó jẹ́ ìṣẹ́gun, ṣùgbọ́n ìṣẹ́gun tí àwọn Onílile kò lè fojú fo ni. Ahmed jẹ́ àjèjì, tí àwọn agbára òkèèrè ń dáàbò bò. Farah jẹ́ ọ̀dàlẹ̀ tó ti fọ́. Ṣùgbọ́n Omar jẹ́ ọ̀kan nínú wọn, ọkùnrin tó níyì, ti ojoojúmọ́, tó fẹ́rẹ̀ ṣe ojúṣe rẹ̀, tí wọ́n sì ti yí padà. Ó jẹ́ àpẹẹrẹ tó bani lẹ́rù.

Ìgbẹ́sẹ̀-padà náà yára, wọ́n sì ṣètò rẹ̀. Àgbàlagbà tó dàgbà jùlọ, tó sì ní èrò-inú tó le jùlọ, ọkùnrin kan tó ń jẹ́ Sheikh Ali, pe ìpàdé pàtàkì kan ní mọ́ṣáláṣí àdúgbò lẹ́yìn àdúrà ọjọ́ Jimọ. Ohùn rẹ̀, tí gbohùngbohùn kan tó ń dún ń fún ní agbára, dún káàkiri agbolé náà.

Kò darúkọ Deeqa tàbí Asha. Ó gbọ́n jù bẹ́ẹ̀ lọ. Ó sọ̀rọ̀ nípa "àìsàn ọpọlọ" kan tó ń bá àwùjọ wọn jà, "májèlé àjèjì" kan tí "àwọn obìnrin tí kò ní ìtìjú àti àwọn ọkùnrin aláìlágbára tí wọ́n ń darí" ń tàn ká.

Ó sọ̀rọ̀ nípa iṣẹ́ náà, nípa "owó Èṣù" tí wọ́n ń lò láti fi owó abẹ̀tẹ́lẹ̀ fún àwọn ìdílé láti pa àwọn ọ̀nà mímọ́ wọn tì. Ó kéde pé obìnrin èyíkéyìí tó bá kópa nínú àwọn "ìpàdé ilé ìdáná" wọ̀nyí ń dẹ́ṣẹ̀ ńlá, ọkùnrin èyíkéyìí tó bá sì gba ìyàwó rẹ̀ láàyè láti lọ jẹ́ ọkùnrin tí kò ní agbára nínú ilé tirẹ̀.

Ṣùgbọ́n ìkọlù rẹ̀ tó burú jùlọ ni ó darí sí Farah. Kò darúkọ rẹ̀, ṣùgbọ́n gbogbo ènìyàn ló mọ ẹni tí ó ń sọ. "Àwọn kan wà láàárín wa," ó sọ pẹ̀lú ariwo, "tó ti ní àjálù ara ẹni, nínú ìbànújẹ́ wọn, wọ́n sì ti jẹ́ kí ìgbàgbọ́ wọn dín kù. Wọ́n ń dá àṣà wa lẹ́bi fún ohun tí í ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run. Wọ́n ti di agbẹnusọ àwọn ọ̀tá wa, wọ́n ń tan ìbẹ̀rù àti iyèméjì káàkiri láàárín àwọn onígbàgbọ́. Àwọn ọkùnrin wọ̀nyí kì í ṣe ẹlẹ́rìí òtítọ́; ohun èlò irọ́ àjèjì ni wọ́n. Gbígbọ́ tiwọn jẹ́ pípe rúdurùdu sínú àwùjọ wa àti ìdálẹ́bi sí orí ìdílé yín."

Ìkéde ogun pátápátá ni. Àwọn ìlà náà kì í ṣe ti àwùjọ nìkan mọ́; wọ́n ti di mímọ́ báyìí. Sheikh Ali ti lo Ọlọ́run bíi ohun ìjà.

Ìpa náà yára. Ẹgbẹ́ àwọn Olùwòran tó Dákẹ́, tó ti ń sún mọ́ apá Deeqa pẹ̀lú ìṣọ́ra, padà sẹ́yìn pẹ̀lú ìbẹ̀rù. Jíjẹ́ ẹni tí a rí pé ó ń ṣiyèméjì lásán ti di jíjẹ́ ẹlẹ́ṣẹ̀, ọ̀tá Ọlọ́run. Wọ́n ti fi ìbẹ̀rù ìdálẹ́bi àtọ̀runwá rọ́pò ìbẹ̀rù ìyọsọ́tọ̀ àwùjọ.

Àwọn obìnrin náà jáwọ́ nínú wíwá sí ilé ìdáná Deeqa. Ọkọ Ladan, lábẹ́ ìdààmú líle láti ọ̀dọ̀ ìdílé rẹ̀, de é láti máa bá iṣẹ́ rẹ̀ lọ gẹ́gẹ́ bíi alákòóso. Kò gbà pẹ̀lú àwọn Onílile, ṣùgbọ́n ọ̀dọ́kùnrin ni, kì í ṣe aṣáájú ìyípadà, kò sì le fara da agbára àpapọ̀ ti ìdílé rẹ̀ àti ìgbàgbọ́ rẹ̀. Ọkàn Ladan fọ́, ṣùgbọ́n ju gbogbo rẹ̀ lọ, ìyàwó onígbọràn ni.

Iṣẹ́ Deeqa, tó ti dàbíi pé ó kún fún agbára, di ohun tí a yà sọ́tọ̀ lójijì, tó léwu. Àwọn obìnrin tó ti gbìyànjú láti ràn lọ́wọ́ wá ń la òpópónà kọjá láti yẹra fún un, ojú wọn bò, ojú wọn sì kún fún ìbẹ̀rù. Àpapọ̀ erékùṣù kékeré, tó ní ìrètí ti àwọn alátakò ti di ohun tí ìgbì omi ńlá ti ìjọba ẹ̀sìn ti gbé mì.

Deeqa àti Ahmed wà nìkan ju bí wọ́n ti wà rí lọ. Asà àjèjì náà lè dáàbò bo owó wọn àti ọmọbìnrin wọn, ṣùgbọ́n kò le dáàbò bò wọ́n lọ́wọ́ jíjẹ́ ẹni tí a pè ní aṣebi.

Ní ìrọ̀lẹ́ kan, Deeqa jókòó nínú ilé ìdáná rẹ̀ tó dákẹ́. Ní oṣù kan sẹ́yìn, ibùdó ìrètí àti ìṣọ̀kan tó ń ṣiṣẹ́ ni. Nísinsìnyí, yàrá lásán ni. Ìṣẹ́gun pẹ̀lú Hibaaq kì í ṣe ìbẹ̀rẹ̀ ìyípadà rárá. Ó jẹ́ iṣẹ́ tó wá jí agbára pípé, tó bani lẹ́rù ti àwọn aṣáájú àtijọ́. Wọ́n ti gba ọmọbìnrin kan là, ṣùgbọ́n ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n ti dá ogun mímọ́ sílẹ̀. Nínú ogun láàárín owó ìrànlọ́wọ́ iṣẹ́ àti Ọlọ́run, ó mọ ẹni tí yóò pàdánù.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kejìlélọ́gbọ̀n: Ìdojúkọ Tí kò ṣeé Yẹ̀ Sílẹ̀

Apá 32.1: Lílo Ìgbàgbọ́ Gẹ́gẹ́ Bí Ohun Ìjà

Orí yìí fi hàn pé ìgbésẹ̀ pàtàkì kan wà tí a lè retí nínú gbogbo ìgbìyànjú fún ìyípadà àwùjọ: ìdojúkọ. Nígbà tí wọ́n bá halẹ̀ mọ́ ètò kan gan-an, àwọn olùgbèjà rẹ̀ tó lágbára jùlọ yóò mú ọgbọ́n wọn le sí i, wọ́n yóò sì yí padà láti inú ìdààmú àwùjọ sí ohun èlò ìdarí tó ga jùlọ, tó sì lágbára jùlọ: ẹ̀sìn.

Ètò Sheikh Ali: Ẹ̀sùn Ìṣọ̀tẹ̀ sí Ẹ̀sìn.

Sheikh Ali jẹ́ oníṣèlú tó gbọ́n jù àwọn àgbàlagbà yòókù lọ. Ó lóye pé kò le borí lórí àwọn òtítọ́. Ẹ̀rí Farah àti òtítọ́ ìṣègùn nípa FGM ti sọ àwọn àríyànjiyàn oníwà-pẹlẹ ti àwọn oníṣe ìbílẹ̀ di èyí tí kò ṣeé gbèjà. Nítorí náà, ó ṣe ohun tí gbogbo àwọn onígbàgbọ́ líle tó wà nínú ewu máa ń ṣe: ó yí gbogbo ètò àríyànjiyàn náà padà.

• Láti Inú Ohun Tó Wúlò sí Ohun Mímọ́: Àríyànjiyàn náà kò jẹ mọ́ bóyá FGM ní ààbò tàbí àǹfààní. Ìyẹn jẹ́ àríyànjiyàn ayé, oní-ọgbọ́n tí ó ń pàdánù. Àríyànjiyàn náà ti wá jẹ mọ́ ìgbàgbọ́, ìwà-bí-Ọlọ́run, àti ìtẹríba sí ìfẹ́ Ọlọ́run. Èyí jẹ́ ogun tí ó le borí, nítorí pé ìgbàgbọ́ kò sí lábẹ́ ọgbọ́n tàbí ẹ̀rí.

• Láti Inú "Àṣìṣe" sí "Ẹ̀ṣẹ̀": Deeqa àti àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ kì í ṣe "aṣìṣe" nìkan mọ́ tàbí "àwọn èrò àjèjì ti nípa lórí wọn." Wọ́n ti di "ẹlẹ́ṣẹ̀." Iṣẹ́ wọn kì í ṣe "àṣìṣe"; "owó Èṣù" ni. Èyí jẹ́ iṣẹ́ "ìyàsọ́tọ̀" tó lágbára. Ó yí àwọn alátakò padà kúrò ní ipò àtakò tó tọ́ sí ipò ìwà búburú, oníṣọ̀tẹ̀ sí Ọlọ́run.

• Ètò Inú-Ẹgbẹ́/Òde-Ẹgbẹ́: Nípa gbígbé èyí kalẹ̀ bíi ogun mímọ́, Sheikh Ali fipá mú àwọn Olùwòran tó Dákẹ́ láti ṣe yíyàn tó le. Wọn kò le jẹ́ aláìsí-apá mọ́. Yálà wọ́n wà pẹ̀lú àwùjọ onígbàgbọ́ (inú-ẹgbẹ́) tàbí wọ́n wà pẹ̀lú àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀ tí àjèjì ń sanwó fún (òde-ẹgbẹ́). Níwájú ìhalẹ̀mọ́ni ìdálẹ́bi àtọ̀runwá àti ìyọsọ́tọ̀ àwùjọ, ọ̀pọ̀ yóò yan ọ̀nà tó rọrùn jùlọ, wọ́n yóò sì padà sí ààbò inú-ẹgbẹ́.

Kí Nìdí Tí Agbára Ẹ̀sìn Fi Lágbára Tó Bẹ́ẹ̀:

Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwùjọ, agbára ẹ̀sìn ni ìpìlẹ̀ gbogbo ètò àwùjọ àti ìwà rere. Títako ó kì í ṣe títako àṣà lásán; ó jẹ́ títako irú ayé gan-an.

• Kò ṣeé tako: O lè jiyàn lòdì sí àṣà kan nípa fífi hàn pé ó burú (ẹ̀rí Farah). O kò le jiyàn lòdì sí "ìfẹ́ Ọlọ́run." Gbogbo ìgbìyànjú láti ṣe bẹ́ẹ̀ jẹ́ ẹ̀rí àìní ìgbàgbọ́ rẹ.

• Ó ní ìhalẹ̀mọ́ni ayérayé: Àwọn àgbàlagbà le halẹ̀ mọ́ ọ pẹ̀lú ìparun àwùjọ àti ọrọ̀ ajé ní ayé yìí. Sheikh Ali le halẹ̀ mọ́ ọ pẹ̀lú ìdálẹ́bi ayérayé ní ayé tó ń bọ̀. Fún àwùjọ onígbàgbọ́, èyí jẹ́ ìdènà tó lágbára jù lọ.

• Ó gba ipò ìwà rere: Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná gbàgbọ́ pé àwọn ló ní ipò ìwà rere—wọ́n ń gba ẹ̀mí àwọn ọmọdé là. Sheikh Ali, pẹ̀lú ìwàásù kan, ti gba ipò náà. Ó sọ pé òun ló ń dáàbò bo ọkàn àwùjọ, nígbà tí Deeqa ń kó o sínú ewu.

Èyí ni àkókò ewu tó tóbi jùlọ fún gbogbo ìgbìyànjú láti ìsàlẹ̀. Àṣeyọrí wọn àkọ́kọ́, tó dá lórí ọgbọ́n àti ìbánikẹ́dùn, ti fa ìgbẹ́sẹ̀-padà tó lágbára, tí kò bọ́gbọ́n mu, tó sì ní ìmọ̀lára jíjinlẹ̀. A ṣe iṣẹ́ Deeqa láti bá ìṣòro àwùjọ jà pẹ̀lú àwọn ojútùú tó wúlò. Ó wá ń dojú kọ ogun mímọ́ kan, àwọn ohun èlò rẹ̀ tó wúlò—owó rẹ̀, àjọ àtìlẹ́yìn rẹ̀, àwọn ìtàn rẹ̀—dàbíi pé kò tó rárá fún pápá ogun tuntun, oníwà-bí-Ọlọ́run yìí.