www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kọkànlélọ́gbọ̀n: Ẹlẹ́rìí Náà

Farah rìn la àwọn ọ̀nà tó mọ̀ láàárín agbolé kọjá, ṣùgbọ́n àjèjì ni. Àwọn ọkùnrin tó ti máa ń kí i pẹ̀lú ọ̀wọ̀ ńlá, wọ́n wá bẹ̀rẹ̀ síí mi orí fún un kí wọ́n tó yára kọjá, tàbí kí wọ́n máa wò ó pẹ̀lú ìkórìíra. Iwin ni nínú àdúgbò tirẹ̀. Ó ń lọ sí ilé Omar, ọkọ obìnrin tó bẹ̀rù náà, Sagal. Omar jẹ́ ọkùnrin tí Farah mọ̀ dáadáa. Ó kéré sí i, ó jẹ́ onígbàgbọ́, ó sì ti ka Farah sí àpẹẹrẹ ọkùnrin onígbàgbọ́.

Ó bá Omar ní àgbàlá rẹ̀ kékeré, ó ń pọ́n ọ̀bẹ. Àpẹẹrẹ náà kò bọ́ lọ́wọ́ Farah. Omar rí i, ojú rẹ̀ sì le.

"Kí lo fẹ́, ọ̀dàlẹ̀?" Omar sọ, kò sì bẹ̀rẹ̀ síí dìde.

Farah kò fèsì sí ìbú náà. Ọkùnrin tó jẹ́ ní ọdún kan sẹ́yìn ìbá ti bínú gidigidi. Ọkùnrin tó jẹ́ báyìí kàn gbà á ni.

"N kò wá jà pẹ̀lú rẹ, Omar," Farah sọ, ohùn rẹ̀ dákẹ́, ó sì dọ́gba. "Mo wá láti béèrè pé kí o má ṣe àṣìṣe kan náà tí mo ṣe."

"Kì í ṣe àṣìṣe," Omar sọ, ó ń fi àtàǹpàkò rẹ̀ dán etí ọ̀bẹ náà wò. "Ojúṣe ni. Ohun tí bàbá ń ṣe ni láti rí i dájú pé ọmọbìnrin rẹ̀ mọ́."

"Èmi náà rò bẹ́ẹ̀," Farah sọ. Ó fa àga kékeré kan, ó sì jókòó, láìsí ìpè, ní ìwọ̀n ẹsẹ̀ díẹ̀ sí ọ̀dọ́ ọkùnrin náà. Kò gbé ohùn rẹ̀ sókè. Kò wàásù. Ó kàn bẹ̀rẹ̀ síí sọ ìtàn tirẹ̀.

Ó sọ fún Omar nípa ọjọ́ ìkọlà Sulekha. Ó ṣàpèjúwe ìgbéraga tó ní, ìdánilójú pé òun ń ṣe ohun tó tọ́. Ó ṣàpèjúwe ayẹyẹ náà, àdúrà, òórùn tùràrí.

Lẹ́yìn náà, ohùn rẹ̀ rẹlẹ̀. Ó ṣàpèjúwe àmì àkọ́kọ́ ti ìṣòro—ẹ̀jẹ̀ tí kò dáwọ́ dúró. Ó ṣàpèjúwe ìpayà tó ń dàgbà, àwọn oògùn ìbílẹ̀ tí kò wúlò, ẹkún ìyàwó rẹ̀ tó ń jáfáfá. Ó ṣàpèjúwe alẹ́ gígùn, tó bani lẹ́rù bí ibà ṣe bẹ̀rẹ̀ síí ga, ìmọ̀lára ara kékeré ọmọbìnrin rẹ̀, tó rọ̀, tó sì ń gbóná ní apá rẹ̀. Ó sọ̀rọ̀ nípa àwọn ilé ìwòsàn àdúgbò, bí àwọn dókítà ṣe ń mi orí wọn, àìnírànlọ́wọ́.

"Mo jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹní rẹ̀ fún ọjọ́ mẹ́ta, Omar," Farah sọ, ohùn rẹ̀ ti gbẹ. "Mo wo bí ẹ̀mí ṣe ń jáde lára rẹ̀. Èmi, ọkùnrin alágbára, àgbàlagbà tó níyì, n kò le ṣe nǹkan kan. Mo ń bẹ Ọlọ́run fún àánú, mo sì mọ̀ ní àkókò yẹn pé èmi fúnra mi kò ṣàánú ọmọbìnrin mi."

Omar ti dáwọ́ pípọ́n ọ̀bẹ dúró. Ó ń gbọ́ báyìí, ojú rẹ̀ kún fún ìjàkadì.

"A ń sọ̀rọ̀ nípa ìwà mímọ́," Farah tẹ̀síwájú, ojú rẹ̀ jìnnà. "Jẹ́ kí n sọ fún ọ nípa ìwà mímọ́ tí mo rí. Òórùn àìsàn ni. Rírí ẹ̀jẹ̀ ọmọ mi ni. Òórùn mímọ́, tí ó mọ́ tónítóní ti ilé ìwòsàn àjèjì ni ìrètí mi kan ṣoṣo. Ìtìjú bíbẹ àwọn ọ̀tá mi fún ìrànlọ́wọ́ nítorí pé àwọn ìgbàgbọ́ mi ti kùnà fún ọmọ mi ni."

Ó tẹ síwájú, fún ìgbà àkọ́kọ́, ohùn rẹ̀ ní ìtara díẹ̀. "Wọ́n sọ fún ọ pé ewu kan nínú mílíọ̀nù ni. Wọ́n ń purọ́. Lọ sí àwọn ilé ìbímọ. Bá àwọn ìyá ìbílẹ̀ sọ̀rọ̀. Béèrè lọ́wọ́ wọn iye obìnrin tó ń jìyà nígbà ìbímọ, iye ọmọ tí a ń sọnù nítorí àwọn àpá wọ̀nyí. A kò sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Àwùjọ àwọn ọkùnrin tó dákẹ́ ni wá, a ń ṣe bíi pé àṣà wa kò ní iye àwọn tó kú."

Ó dìde. "N kò le sọ fún ọ ohun tí o lè ṣe, Omar. Ọkùnrin tí kò ní ọlá ni mí lójú rẹ. Ṣùgbọ́n bàbá ni mí. Mo sì ń sọ fún ọ, gẹ́gẹ́ bíi bàbá, pé ìgbéraga tí o ní lónìí kò tó ìbẹ̀rù tí o lè ní lọ́la. Kò sí ìlànà kankan ní ayé tó tó iye ẹ̀mí ọmọ rẹ."

Ó yíjú, ó sì rìn lọ, ó fi Omar sílẹ̀ nìkan ní àgbàlá, ọ̀bẹ tó ti pọ́n wà lórí itan rẹ̀, ojú rẹ̀ kún fún iyèméjì.

Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, Sagal tún wá sí ilé Deeqa. Ní àkókò yìí, kò sunkún. Ojú rẹ̀ kún fún ìtura tó fẹ́lẹ́, tó ń gbọ̀n.

"Ó padà sílé," ó sọ ní kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ fún àwọn obìnrin Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná, tí wọ́n ti péjọ láti dúró de ìròyìn. "Kò bá mi sọ̀rọ̀ fún ọ̀pọ̀ wákàtí. Lẹ́yìn náà, ó wá sọ́dọ̀ mi, ó ní... ó ní wọ́n ti pa ayẹyẹ náà rẹ́." Sagal mí kanlẹ̀. "Ó ní, 'A óò wá ọ̀nà mìíràn láti ní ọlá.'"

Ìdùnnú kan tó dákẹ́ la yàrá náà kọjá. Deeqa wo ojú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀, ìgbìmọ̀ rẹ̀ kékeré, ó sì lóye. Agbára nìyí. Kì í ṣe agbára ariwo, ti ìbínú ti àwọn àgbàlagbà tàbí agbára títutù, jíjìnnà ti àpamọ́ owó báǹkì Yúróòpù. Ó jẹ́ agbára ìdákẹ́jẹ́ẹ́, onígbàgbọ́, tí kò ṣeé mì ti òtítọ́ kan tí a pín. Wọn kò kàn gba ọmọbìnrin kékeré kan tó ń jẹ́ Hibaaq là nìkan. Wọ́n ti borí ogun fún ọkàn ọkùnrin kan.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kọkànlélọ́gbọ̀n: Ètò Ẹ̀rí

Apá 31.1: Ìyí Lérò Padà Lódì sí Ìdojúkọ

Orí yìí fi ìyàtọ̀ tó lágbára hàn láàárín ọ̀nà àríyànjiyàn méjì: ìdojúkọ àti ẹ̀rí. Ìkùnà àwọn àgbàlagbà láti yí Ahmed lérò padà àti àṣeyọrí Farah ní yíyí Omar lérò padà fi ìyàtọ̀ náà hàn.

Ìdojúkọ (Àpẹẹrẹ Àwọn Àgbàlagbà):

• Ọ̀nà: Títẹnumọ́ agbára, títọ́ka sí àwọn ìlànà àfòyemọ̀ (ọlá, àṣà), àti lílo ìhalẹ̀mọ́ni (ìyọsọ́tọ̀).

• Ètò: Ìbáṣepọ̀ òkè-sísàlẹ̀ ni. Àwọn àgbàlagbà ń sọ̀rọ̀ láti ipò agbára sí ẹni kọ̀ọ̀kan.

• Ète: Láti fi ipá mú ìgbọràn nípasẹ̀ ìdààmú.

• Àbájáde: Ó ń fún àwọn ìlà ogun ní okun, ó sì sábà máa ń fún ìpinnu ẹni tí a ń dojú kọ ní agbára, gẹ́gẹ́ bí Ahmed ṣe fi hàn. Ìdíje ìfẹ́-inú ni.

Ẹ̀rí (Àpẹẹrẹ Farah):

• Ọ̀nà: Pípín ìrírí ara ẹni, tó jẹ́ ti ìjẹ́rora. Kì í tọ́ka sí àwọn ìlànà àfòyemọ̀, bí kò ṣe sí àwọn òtítọ́ gidi, ti ìmọ̀lára (ìbẹ̀rù, ìrora, àbámọ̀).

• Ètò: Ìbáṣepọ̀ láàárín ẹgbẹ́ ni. Farah kò bá Omar sọ̀rọ̀ gẹ́gẹ́ bíi aláṣẹ, bí kò ṣe bíi "bàbá," ẹgbẹ́ rẹ̀.

• Ète: Láti dá ìbánikẹ́dùn sílẹ̀, kí a sì pe sí ìrònú ara ẹni.

• Àbájáde: Ó yẹra fún àwọn ìgbèjà èrò-inú olùgbọ́. Omar múra tán láti bá "ọ̀dàlẹ̀" jiyàn, ṣùgbọ́n kò múra tán láti bá ìtàn bàbá kan tó ń ṣọ̀fọ̀ jiyàn. Ẹ̀rí náà kò tako àwọn ìgbàgbọ́ rẹ̀; ó fi nọ́ńbà tuntun, tí kò ṣeé sẹ́ hàn án, ó sì jẹ́ kí ó dé ìparí èrò tirẹ̀.

Kí Nìdí Tí Ẹ̀rí Fi Jẹ́ Ohun Èlò Tó Lágbára Jù fún Irú Ìyípadà Yìí:

• Ó Dá Ìdàrú Sílẹ̀: Ẹ̀rí Farah kò fún Omar ní àwọn òfin tuntun láti tẹ̀lé. Ó pa ìdánilójú rẹ̀ àtijọ́ run, ó sì fi í sílẹ̀ nínú iyèméjì, ó sì fipá mú un láti ronú fúnra rẹ̀. Ọ̀rọ̀ ìkẹyìn rẹ̀—"A óò wá ọ̀nà mìíràn láti ní ọlá"—jẹ́ àmì ọkùnrin kan tí a ti mú kúrò nínú ìdánilójú sí ìbéèrè. Èyí jẹ́ ìyípadà tó jinlẹ̀, tó sì wà pẹ́ ju ìgbọràn lásán lọ.

• Ó Kọ́ Ọkùnrin Tuntun: Iṣẹ́ Farah ti jíjókòó pẹ̀lú ọkùnrin kan tó ti bú u, tó sì ti sọ̀rọ̀ látinú ìjẹ́rora àti àbámọ̀ jẹ́ ìyapa tó lágbára kúrò nínú ìwà ọkùnrin onídojúkọ, onígbéraga ti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀. Ó ń fi hàn pé agbára gidi lè wà nínú ìrẹ̀lẹ̀ àti ìgboyà láti gba àṣìṣe.

• Ó Dá Ipa Tó Ń Tàn Ká Sílẹ̀: Ìdojúkọ máa ń parí nígbà tí ènìyàn kan bá borí. Ẹ̀rí máa ń bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò. Omar wá lè sọ ìtàn Farah fún ọkùnrin mìíràn, bẹ́ẹ̀ sì ni. Ẹ̀rí jẹ́ fáírọ́ọ̀sì ìtàn; a ṣe é láti tàn káàkiri nínú àwùjọ, kí ó sì dá àwọn àyè ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ti iyèméjì àti ìrònú sílẹ̀, tó lágbára jù nínú yíyí àṣà padà ju àwọn ìkéde gbogboogbò lọ.

Ètò Deeqa ti rírán Farah jẹ́ mímọ̀ pé láti borí ètò àtijọ́, o kò le kàn lo irú ọgbọ́n ìdojúkọ tirẹ̀ tó ga jù. O gbọ́dọ̀ fi ọ̀nà ìbáraẹnisọ̀rọ̀ tuntun, tó lágbára jù hàn: agbára ìdákẹ́jẹ́ẹ́, tí kò ṣeé sẹ́, tó sì ń yí padà ti ìtàn ara ẹni.