www-somalia.com

Apá 8: Ogun Mímọ́

Ìtàn náà: Orí 30 - Ìbéèrè Kìíní

Ìròyìn nípa iṣẹ́ náà, nípa àwọn ipò tuntun Deeqa àti Ladan tó ní owó oṣù, àti nípa Owó Ìrànlọ́wọ́ Àwùjọ, tàn káàkiri agbolé àti àwọn agbègbè tó yí i ká bíi iná ìgbẹ́. Ìhùwàsí náà jẹ́ àdàpọ̀ ìyàlẹ́nu, ìjowú, ìfura, àti ìrètí kan tó mọ́lẹ̀, tó jẹ́ ti ìkọ̀kọ̀.

Àwọn Onílile, tí àwọn àgbàlagbà tó kù, tó le jùlọ ń darí, tí àwọn ìráhùn kíkorò Faduma sì ń fún ní agbára, bínú gan-an. Wọ́n rí i bíi ìkọlù àjèjì tó ga jùlọ, owó sísan tààrà láti ọ̀dọ̀ àwọn ará ìwọ̀-oòrùn fún àwọn obìnrin wọn láti tako àwọn ọkọ wọn, kí wọ́n sì pa àwọn àṣà wọn tì. Wọ́n wàásù lòdì sí i, wọ́n pè é ní "owó Èṣù," wọ́n sì kìlọ̀ pé obìnrin èyíkéyìí tó bá kópa ń dẹ́ṣẹ̀ ńlá, ọkùnrin èyíkéyìí tó bá sì gba ìyàwó rẹ̀ láàyè láti lọ jẹ́ ọkùnrin tí kò ní agbára nínú ilé tirẹ̀.

Fún àwọn Olùwòran tó Dákẹ́, síbẹ̀síbẹ̀, ó jẹ́ ìdàgbàsókè tó fani mọ́ra gan-an. Owó jẹ́ èdè tí gbogbo ènìyàn lóye. Òtítọ́ náà pé Deeqa ń rí owó tó bójú mu, tó dúró ṣinṣin fún "ọ̀rọ̀ àwọn obìnrin" rẹ̀ jẹ́ ìyípadà èrò. Ìṣọ̀tẹ̀ rẹ̀ kò yọrí sí ìparun, bí kò ṣe sí irú ọrọ̀ tuntun kan tó ṣàjèjì. Ó mú kí wọ́n ṣiyèméjì nípa ohun gbogbo.

Ìdánwò àṣà àkọ́kọ́ ti agbára tuntun Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná dé kíákíá ju bí ẹnikẹ́ni ṣe retí lọ. Ó dé ní irú ìyá kékeré kan, tó bẹ̀rù, tó ń jẹ́ Sagal. Ọkọ rẹ̀ jẹ́ Onílile kan, ọmọlẹ́yìn onígbàgbọ́ ti àwọn àgbàlagbà tó jẹ́ oníwà-líle jùlọ. Ó ti pàṣẹ pé kí a kọ ọmọbìnrin wọn ọlọ́dún mẹ́fà, Hibaaq, nílà ní ọ̀sẹ̀ tó ń bọ̀, lọ́nà Farao tó burú jùlọ. Ó ti de Sagal láti bá Deeqa tàbí èyíkéyìí nínú "àwọn obìnrin ìwọ̀-oòrùn" sọ̀rọ̀.

Ṣùgbọ́n Sagal ti jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn olùgbọ́ tó dákẹ́ ní ọjà. Ó ti gbọ́ ìtàn Farah. Ó bẹ̀rù iṣẹ́ náà. Ní ìgboyà àìnírètí kan, ó tako ọkọ rẹ̀, ó sì wá sí ilé Deeqa ní alẹ́, ojú rẹ̀ bò, ara rẹ̀ sì ń gbọ̀n.

"Kò ní gbọ́ tèmi," ó sunkún, ó fara pa mọ́ nínú ilé ìdáná Deeqa. "Ó ní ojúṣe ẹ̀sìn òun ni. Ó ní bí mo bá tako, òun yóò kọ̀ mí sílẹ̀, n kò sì ní rí àwọn ọmọ mi mọ́." Ó gbá ọwọ́ Deeqa mú. "Jọ̀wọ́. Owó yín. Ṣé ẹ lè ràn mí lọ́wọ́? Ṣé ẹ lè ràn wá lọ́wọ́ láti sá lọ?"

Àwọn obìnrin márààrún inú ìgbìmọ̀ náà péjọ fún ìpàdé àṣà wọn àkọ́kọ́. Ọ̀rọ̀ náà díjú, ó sì léwu. Fífún Sagal ní owó láti sá lọ yóò jẹ́ ìdásí tààrà, oníjà sí ọ̀rọ̀ ìdílé mìíràn. Wọ́n yóò rí i bíi iṣẹ́ ogun láti ọ̀dọ̀ àwọn Onílile. Ó lè yọrí sí ìwà ipá.

Ladan jiyàn fún ìṣọ́ra. "Bí a bá ṣe èyí, ọkọ rẹ̀ yóò ru àwọn yòókù sókè. Wọ́n lè kọ lù wá. Bóyá kí a kọ́kọ́ gbìyànjú láti bá a sọ̀rọ̀."

Ṣùgbọ́n Deeqa mọ ọkùnrin náà. Kì í ṣe onígbọràn. "Sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú rẹ̀ kò wúlò," ó sọ. "Onígbàgbọ́ tòótọ́ ni. Ṣùgbọ́n Sagal tọ̀nà. Sá lọ kì í ṣe ojútùú. Yóò di ẹni tí a yọ kúrò, ọmọbìnrin rẹ̀ yóò sì dàgbà nínú òṣì àti ìtìjú."

Wọ́n ti dé òpin. Owó wọn fún wọn ní agbára, ṣùgbọ́n báwo ni wọ́n ṣe lè lò ó? Kí ni rere asà kan bí ọkùnrin tó ń kọ lù ọ́ bá kọ̀ láti mọ agbára rẹ̀?

Nígbà náà ni Deeqa tún ní èrò kan tó dára, èrò kan tó wá látinú òye jíjinlẹ̀ rẹ̀ nípa àwọn ibi ìdààmú àwùjọ rẹ̀.

"Àwa kì í ṣe àwọn tó le dá a dúró," ó sọ. "Ṣùgbọ́n a mọ ẹni tó le ṣe é." Ó wo yíká yàrá náà sí àwọn obìnrin yòókù. "Àwọn ọkùnrin kò gbọ́ tiwa. Ṣùgbọ́n wọ́n yóò gbọ́ ti ọkùnrin kan tó ti la iná kọjá. Ẹni kan ṣoṣo ló le dásí."

Ní òwúrọ̀ ọjọ́ kejì, Deeqa ṣe ohun tí kò tíì rò pé òun yóò ṣe rí ní ọdún kan sẹ́yìn. Ó rìn lọ sí ilé Farah.

Ó bá a tó jókòó ní ìta, ó ń wo ọmọbìnrin rẹ̀ Sulekha, tó ti di ọmọbìnrin tó rù ṣùgbọ́n tó lágbára, tó ń lé bọ́ọ̀lù kan. Ó rí Deeqa tó ń bọ̀, ó sì dìde, ojú rẹ̀ jẹ́ àdàpọ̀ ìtìjú àti ọ̀wọ̀.

Deeqa kò fi àkókò ṣòfò pẹ̀lú ìkíni. Ó sọ ìtàn Sagal àti ọmọbìnrin rẹ̀ Hibaaq fún un. Ó sọ nípa ìhalẹ̀mọ́ni ọkọ náà, nípa ìkọlà tó ń bọ̀.

"Ọkùnrin yìí, ó bọ̀wọ̀ fún ọ, Farah," Deeqa sọ, ohùn rẹ̀ dákẹ́, ó sì tààrà. "Ó tẹ̀lé ọ nígbà tí o jẹ́ aṣáájú ọ̀nà àtijọ́. Yóò gbọ́ tìrẹ nísinsìnyí."

Farah mi orí rẹ̀, ìwò àárẹ̀ jíjinlẹ̀ wà lójú rẹ̀. "Ẹni tí a yọ kúrò ni mí, Deeqa. N kò ní agbára kankan mọ́. Àwọn Onílile ń pè mí ní ọ̀dàlẹ̀."

"Ìwọ kì í ṣe ẹni tí a yọ kúrò," Deeqa dáhùn, ojú rẹ̀ kò yí padà. "Ẹlẹ́rìí ni ọ́. Ìtàn rẹ ni ohun kan ṣoṣo tó le fọ́ ìdánilójú rẹ̀. O gbọ́dọ̀ bá a sọ̀rọ̀. Kì í ṣe bíi àgbàlagbà, kì í ṣe bíi aṣáájú. Bíi bàbá. Bàbá kan tó fẹ́rẹ̀ pàdánù ọmọ rẹ̀ sí... sí wèrè yìí."

Ó dánu dúró, ó sì jẹ́ kí ọ̀rọ̀ rẹ̀ rì sínú rẹ̀. "Èyí ni ìbéèrè rẹ àkọ́kọ́. Láti ọ̀dọ̀ Owó Ìrànlọ́wọ́ Àwùjọ. A kò béèrè pé kí o darí ìgbìyànjú kan. A ń béèrè pé kí o gba ọmọbìnrin kékeré kan là. Ṣé wàá ṣe é?"

Farah wo ọmọbìnrin tirẹ̀, tó ń ṣeré pẹ̀lú ayọ̀ nínú oòrùn, ẹ̀rín rẹ̀ jẹ́ ohùn tí ó fẹ́rẹ̀ má gbọ́ mọ́. Ó wo Deeqa, obìnrin kan tó ti kẹ́gàn rí, tó wá dúró níwájú rẹ̀ bíi aṣáájú, tó ń fún un ní àǹfààní sí irú ọlá ọ̀tọ̀.

"Bẹ́ẹ̀ ni," ó sọ, ohùn rẹ̀ kún fún ìmọ̀lára. "N óò ṣe é."

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kọgbọ̀n: Ìdàgbàsókè Agbára

Apá 30.1: Agbára, Aṣẹ, àti Ipa

Orí yìí ṣàyẹ̀wò àwọn irú agbára ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó wà nínú àwùjọ, ó sì fi hàn bí Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná ṣe bẹ̀rẹ̀ síí mọ iṣẹ́ ọnà ipa.

1. Aṣẹ Gidi (Àwọn Àgbàlagbà):

Àwọn àgbàlagbà Onílile ní aṣẹ gidi, ti ìbílẹ̀. Agbára wọn wá látinú ipò wọn, ọjọ́ orí wọn, àti ìtàn àwùjọ náà. Síbẹ̀síbẹ̀, a ti fi hàn pé aṣẹ wọn fẹ́lẹ́. Ó sinmi lórí ìgbọràn láìsí ìbéèrè, nígbà tí a bá sì tako ó (nípasẹ̀ Ahmed) tàbí tí a bá sọ ọ́ di asán pẹ̀lú ìkùnà ìwà rere (ìtàn Farah), ó fi hàn pé kò ní ìdáhùn tó lágbára ju ìbínú lásán lọ.

2. Agbára Ọrọ̀ Ajé (Owó Náà):

Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná wá ní agbára ọrọ̀ ajé. Ìmọ̀ inú àkọ́kọ́ ti Sagal ni láti rawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí agbára yìí: "Ṣé ẹ lè ràn mí lọ́wọ́ láti sá lọ?" Èyí jẹ́ lílo owó tó wọ́pọ̀—láti ra ìgbàlà kúrò nínú ìṣòro kan. Síbẹ̀síbẹ̀, ìgbìmọ̀ náà, tí Deeqa ń darí, yára mọ àwọn ààlà agbára yìí. Lílo ó tààrà àti pẹ̀lú ìjà (fífúnni ní owó fún ìsákúrò) ni a óò rí bíi ìkéde ogun, ó sì le padà yọrí sí ìjà líle. Agbára ọrọ̀ ajé lásán, wọ́n kọ́, le jẹ́ ohun èlò tó le, tó sì léwu.

3. Agbára Ìwà Rere / Ipa (Farah):

Èyí ni irú agbára tó jinlẹ̀ jùlọ, tó sì wúlò jùlọ nínú ọ̀rọ̀ yìí. Farah kò ní aṣẹ gidi kankan mọ́; àwọn Onílile ti gbà á lọ́wọ́ rẹ̀. Kò ní agbára ọrọ̀ ajé. Ohun tó ní ni agbára ìwà rere tó jinlẹ̀, tí kò ṣeé tako.

• Agbára Rẹ̀ jẹ́ Onírírí: Kì í jiyàn látinú àbá; ó ń sọ̀rọ̀ látinú ìṣẹ̀lẹ̀ ìbànújẹ́. Ìtàn rẹ̀ jẹ́ "orísun àkọ́kọ́" ti òtítọ́ tí kò ṣeé fojú fo.

• Agbára Rẹ̀ Kì í ṣe Oníhalẹ̀mọ́ni: Nítorí pé ọkùnrin tó ti fọ́ ni, a kò rí i bíi ìhalẹ̀mọ́ni. Kì í gbìyànjú láti darí ìgbìyànjú kan tàbí láti gba agbára. "Ẹlẹ́rìí" lásán ni. Èyí sọ ọ́ di ẹni tó ṣeé gbà jù ajàfitafita oníjà lọ. Àwọn ọkùnrin mìíràn le gbọ́ ọ̀rọ̀ rẹ̀ láìronú pé wọ́n ń tako ipò tiwọn.

Ìdàgbàsókè Ètò Deeqa:

Ìpinnu Deeqa láti sún mọ́ Farah fi ìdàgbàsókè rẹ̀ hàn láti inú oníṣirò sí aṣètò gidi.

• Ó mọ àwọn ààlà agbára tirẹ̀. Ó mọ̀ pé gẹ́gẹ́ bíi obìnrin, kò ní ipò láti dojú kọ ọkọ Onílile náà tààrà.

• Ó lóye àwọn irú agbára ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ó sì mọ irú ohun èlò tí yóò lò fún iṣẹ́ kọ̀ọ̀kan. Ó mọ̀ pé èyí kì í ṣe ìṣòro tí owó le yanjú; ìṣòro tí agbára ìwà rere nìkan le yanjú ni.

• Ó fi Farah ṣe "aṣojú" lọ́nà tó dára. Nípa gbígbé ìbéèrè rẹ̀ kalẹ̀ bíi "ìbéèrè àkọ́kọ́" láti ọ̀dọ̀ owó náà, ó fún un ní ipò àṣà, tó ní ọ̀wọ̀. Kì í ṣe pé ó kàn ń béèrè fún oore nìkan; ó ń pè é láti di aṣojú àjọ rẹ̀ tuntun, tí àwọn obìnrin ń darí. Èyí jẹ́ iṣẹ́ tó dára jùlọ ti lílo ọ̀tá àtijọ́, kí a sì fún un ní ọ̀nà sí irú ọlá tuntun, tó ní ìtumọ̀ jù.

Orí náà fi hàn pé àwọn ìgbìyànjú tó lágbára jùlọ kì í ṣe àwọn tó kàn gba irú agbára kan (bíi owó), bí kò ṣe àwọn tó kọ́ láti lo ọ̀pọ̀ irú agbára—ti àṣà, ti ọrọ̀ ajé, àti ti ìwà rere—láti ṣàṣeyọrí àwọn ète wọn.