www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kẹtàlélógún: Iye Owó Ìpè Kan

Ahmed padà sílé, ó sì sọ fún Deeqa ohun tó ṣẹlẹ̀. Ó sọ ìtàn náà pẹ̀lú ohùn tó rẹlẹ̀, ṣùgbọ́n Deeqa gbọ́ ariwo inú ọkàn rẹ̀. Nígbà tó parí, ìdákẹ́jẹ́ẹ́ inú yàrá wọn kékeré náà wúwo pẹ̀lú ẹrù ọmọbìnrin Farah tó ń kú lọ.

Deeqa ronú nípa ọmọbìnrin kékeré náà, Sulekha, tó ti rí tó ń ṣeré nínú agbolé. Ó fojú inú wò ó tó ń gbóná, tó ń jà fún ẹ̀mí rẹ̀, ara kékeré mìíràn tí a fi rúbọ lórí pẹpẹ èrò ọkùnrin nípa ọlá. Lẹ́yìn náà, ó ronú nípa Farah, ọkùnrin tó fi ẹ̀gbọ́n rẹ̀ ṣe yẹ̀yẹ́, tó ṣe ayẹyẹ "ìwà mímọ́" tó ń pa ọmọ òun fúnra rẹ̀. Ìbínú kan tó tutù, tó sì le, gún ọkàn rẹ̀.

"Rárá," ó sọ, ohùn rẹ̀ dákẹ́ ṣùgbọ́n kò ṣeé yí padà.

Ahmed wò ó, ó yà á lẹ́nu. "Rárá?"

"Rárá," ó tún sọ. "Jẹ́ kí ó rí iye owó 'àṣà' rẹ̀. Jẹ́ kí àwọn àgbàlagbà rí i. Jẹ́ kí gbogbo agbolé rí ohun tí ìwà mímọ́ wọn tó ṣe iyebíye ń ná. Kí nìdí tí Asha yóò fi gba ọmọbìnrin ọkùnrin kan tó ìbá fi ayọ̀ wo bí wọ́n ṣe ń pa Amal wa?"

Ó jẹ́ èrò tó burú jùlọ tí Ahmed ti gbọ́ láti ẹnu ìyàwó rẹ̀ rí. Ohùn obìnrin kan tó ti farada ìjìyà ìdákẹ́jẹ́ẹ́ fún gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀, tí a wá ń béèrè pé kí ó ṣàánú ẹni tó ń fìyà jẹ ẹ́ ni.

Ahmed, síbẹ̀síbẹ̀, ti rí ìrísí ojú Farah. Bàbá kan ló rí, kì í ṣe onígbàgbọ́. "Kì í ṣe nípa Farah, Deeqa," ó sọ pẹ̀lẹ́. "Nípa ọmọ náà ni. Ṣé kò jẹ́ aláìṣẹ̀ bíi Amal wa?"

"Àwọn ọmọbìnrin tó kàn ńkọ́?" Deeqa dáhùn, ohùn rẹ̀ ga. "Bí Asha bá dásí, bí dókítà àjèjì bá gba ọmọ náà là, kí ni ẹ̀kọ́ náà? Pé kò sí àbájáde! Pé wọ́n le máa bá ìwà ìkà wọn lọ, àwọn ará ìwọ̀-oòrùn yóò sì wá tún un ṣe! Farah kò ní kẹ́kọ̀ọ́. Yóò sọ pé ìfẹ́ Ọlọ́run ni pé kí a gbà á là. Ètò náà yóò máa bá a lọ, ọmọbìnrin mìíràn yóò sì kú ní ọdún tó ń bọ̀."

Ọgbọ́n rẹ̀ burú, kò sì ní àṣìṣe. Ó jẹ́ òye tó tutù, ti ọ̀gágun, òye tí Asha fúnra rẹ̀ ìbá yìn. Ṣùgbọ́n Ahmed, tó ti lo ọ̀pọ̀ ọdún ní ilé ẹjọ́ àwọn ọkùnrin, mọ òtítọ́ mìíràn.

"Bí a kò bá sì ṣe nǹkan kan," ó dáhùn, "kí ni ẹ̀kọ́ náà? Pé a kò sàn ju wọ́n lọ. Pé ọ̀nà wa tuntun burú bíi ti àtijọ́, àwọn ẹni tí a fìyà jẹ lásán ló yàtọ̀." Ó gbá ọwọ́ rẹ̀ mú. "Deeqa, ẹ̀gbọ́n rẹ ń ja ogun èrò. Àwa... a ń gbé nínú ayé ènìyàn. Bí àwọn ìgbàgbọ́ wa kò bá sọ wá di oníyọ̀ọ́nú jù, kí ni iye wọn?"

Nínú ìdààmú, Deeqa gbà láti pe é.

Ìsokọ́ra sí Reykjavik ṣe kedere. Asha gbọ́ ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ìyàlẹ́nu bí Deeqa ṣe ń sọ ìtàn náà. Ó ní irú ìmọ̀lára kan náà bíi ti ẹ̀gbọ́n rẹ̀: ìdùnnú búburú fún ìṣubú Farah, àti àánú jíjinlẹ̀, tó ń dun ni fún ọmọ náà.

"Deeqa tọ̀nà, o mọ̀," Asha sọ, ohùn rẹ̀ sú. "Nípa ètò, ó tọ̀nà. Gbígbà kí àjálù yìí ṣẹlẹ̀ yóò jẹ́ ẹ̀kọ́ tó lágbára, tó bani lẹ́rù fún gbogbo àwùjọ." Ó dánu dúró, ìwúwo ìpinnu náà ń tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀. "Yóò mú kí àwọn ìròyìn mi sí UN lágbára sí i. Yóò jẹ́ nọ́ńbà mìíràn, ọmọbìnrin mìíràn tó kú láti fi agbára kún ẹ̀rọ ìbínú."

Ó di ojú rẹ̀, nínú ọkàn rẹ̀, kò rí nọ́ńbà, bí kò ṣe ojú ọmọbìnrin kékeré kan. Ó ronú nípa ìlànà pàtàkì tó ń darí iṣẹ́ rẹ̀, ìlànà tó ti jà fún nínú àwọn yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ àti àwọn gbọ̀ngàn ìpàdé: ẹ̀tọ́ pátápátá, tí kò ní àdéhùn ti gbogbo ọmọdé sí ìlera àti ààbò.

"Ṣùgbọ́n a kì í gbìyànjú láti borí àríyànjiyàn, àbí?" ó sọ, fún ara rẹ̀ ju Deeqa lọ. "A ń gbìyànjú láti kọ́ ayé tó dára jù ni. Òfin àkọ́kọ́ ti ayé tó dára jù sì ni: o gba ọmọ tó wà níwájú rẹ là."

Ohùn rẹ̀ dúró ṣinṣin, ìpinnu ti wà. "Ó dára. N óò pe é. Mo mọ dókítà náà. N óò sọ fún un pé oore ara ẹni ni èyí, pé ìdílé yìí wà lábẹ́ ààbò mi báyìí. Ṣùgbọ́n iye owó kan yóò wà. Kì í ṣe ti owó. Iye owó ọ̀tọ̀."

Ó ṣàlàyé ètò rẹ̀ fún Deeqa. Ó jẹ́ onígboyà, aláìláàánú, ó sì dára. Nígbà tí Deeqa pa fóònù náà, ó wo Ahmed, ìjàkadì tirẹ̀ ti parí, agbára irin sì ti rọ́pò rẹ̀.

Ní òwúrọ̀ ọjọ́ kejì, Ahmed lọ sí ilé Farah. Ìdílé náà ti péjọ, ojú wọn kún fún ìbànújẹ́. Farah gbé ojú sókè, ìrètí líle kan wà ní ojú rẹ̀.

"Àbúrò ìyàwó mi yóò pe é," Ahmed sọ, ohùn rẹ̀ jẹ́ ti àṣà. "Dókítà Jámánì náà yóò rí ọmọbìnrin rẹ. Ṣùgbọ́n àwọn àdéhùn wà. Méjì nínú wọn."

Farah fi ìtara mi orí. "Ohunkóhun."

"Àkọ́kọ́," Ahmed sọ, ohùn rẹ̀ dún pẹ̀lú agbára tí kò tíì ní rí. "Wàá lọ síwájú ìgbìmọ̀ àwọn àgbàlagbà kan náà tó dá mi lẹ́jọ́. Wàá sì sọ òtítọ́ fún wọn. Wàá sọ fún wọn pé ọmọbìnrin rẹ ń kú lọ, kì í ṣe nítorí ibà, bí kò ṣe nítorí ìkọlà. Wàá sọ àwọn ọ̀rọ̀ náà 'Ìkọlà Obìnrin' sókè. Wàá sì sọ fún wọn pé 'àṣà' rẹ àti 'ọlá' rẹ ló fa èyí fún un."

Farah wò ó, ojú rẹ̀ dàbíi eérú. Ó jẹ́ ìbéèrè fún ìtìjú pátápátá ní gbangba.

"Èkejì," Ahmed tẹ̀síwájú, ojú rẹ̀ kò yí padà. "Nígbà tí ọmọbìnrin rẹ bá sàn, wàá búra ní gbangba, níwájú àwọn àgbàlagbà kan náà, pé àwọn ọmọ rẹ yòókù, àwọn ọmọkùnrin rẹ àti àwọn ọmọbìnrin rẹ ọjọ́ ọ̀la, ni a óò kọ́ láti lóye pé iṣẹ́ yìí kì í ṣe ọlá, bí kò ṣe ewu. Wàá di ẹlẹ́rìí. Wàá sọ ìtàn rẹ fún gbogbo ọkùnrin tó bá fẹ́ gbọ́."

Ó dánu dúró, ó sì jẹ́ kí ìwúwo àwọn ìbéèrè náà rì sínú rẹ̀. "Ìyẹn ni iye owó Asha. Ìgbéraga rẹ, fún ẹ̀mí ọmọbìnrin rẹ."

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kẹtàlélógún: Ìwà Rere ti Ìjàkadì

Apá 23.1: Ìṣòro Olùgbàlà: Ìdásí Lódì sí Àbájáde

Orí yìí gbé àwọn olùkópa sí àárín ọ̀kan nínú àwọn ìṣòro ìwà rere tó díjú jùlọ nínú ìjàkadì àti ìrànlọ́wọ́ àgbáyé: "Ìṣòro Olùgbàlà."

Ipò Deeqa: Ọgbọ́n Àbájáde.

Ìhùwàsí àkọ́kọ́ Deeqa dúró fún ojú ìwòye oníṣirò kan, tó wúlò. Ó jiyàn pé gbígbà kí àjálù náà ṣẹlẹ̀, bí ó tilẹ̀ burú tó fún ẹni kọ̀ọ̀kan, yóò sin ire tó pọ̀ jù.

• Ó dá ìdènà tó lágbára sílẹ̀. Ikú ọmọdé jẹ́ àríyànjiyàn tí kò ṣeé sẹ́, tó jinlẹ̀ lòdì sí FGM tí kò sí ọgbọ́n oníṣe ìbílẹ̀ kan tó le tako.

• Ó yẹra fún ewu ìwà rere. "Ewu ìwà rere" ni èrò náà pé pípèsè ààbò fún ìwà ewu ń fún ìwà yẹn ní ìṣírí. Deeqa jiyàn pé bí àwọn ará ìwọ̀-oòrùn (tí ilé ìwòsàn náà dúró fún) bá wà níbẹ̀ nígbà gbogbo láti "tún àṣìṣe ṣe," kò sí ìṣírí kankan fún àwùjọ láti yí àwọn iṣẹ́ ewu wọn padà.

• Irú òdodo kan ni. Lójú rẹ̀, Farah kì í ṣe ẹni tí kò mọ nǹkan kan; aṣebi ni tó ń dojú kọ àbájáde tààrà ti èrò-inú rẹ̀.

Èyí jẹ́ àríyànjiyàn tó tutù ṣùgbọ́n tó lágbára, tí wọ́n sábà máa ń jiyàn lé lórí ní àwọn ipò gíga jùlọ ti ètò ìlú òkèèrè àti ìrànlọ́wọ́ ìdàgbàsókè.

Ipò Ahmed àti Asha: Ọgbọ́n Ìwà Ènìyàn Gbogboogbò.

Ahmed àti Asha wá dé ìparí èrò kan náà láti àwọn ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, wọ́n sì dúró fún ìlànà pàtàkì ti ìgbìyànjú ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn.

• Àríyànjiyàn Ahmed (láti inú ikùn): Àríyànjiyàn rẹ̀ dá lórí ìbánikẹ́dùn rọrùn, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ó ti rí ojú bàbá kan tó ń jìyà, kò sì le yí padà kúrò. Ọgbọ́n rẹ̀ ni pé, "Bí àwọn ìgbàgbọ́ wa kò bá sọ wá di oníyọ̀ọ́nú jù, kí ni iye wọn?" Ó jẹ́ kíkọ̀ sí ìwúlò tó tutù fún àánú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

• Àríyànjiyàn Asha (láti inú orí): Asha lóye ọgbọ́n Deeqa pátápátá, ó tilẹ̀ ń sọ bí ikú náà ṣe le jẹ́ "wúlò" fún iṣẹ́ rẹ̀. Ṣùgbọ́n ó kọ̀ ọ́ nítorí ìlànà ìpìlẹ̀ kan. Ìgbìyànjú ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn dá lórí èrò náà pé gbogbo ẹ̀mí ènìyàn ní iye pátápátá. O kò le fi ọmọ kan rúbọ fún "ire tó pọ̀ jù" ti àwọn mìíràn, nítorí pé nígbà tí o bá ṣe bẹ́ẹ̀, o ti tako ìlànà gan-an tí o ń jà fún. Òfin pàtàkì náà ni, gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ, "O gba ọmọ tó wà níwájú rẹ là."

Iye Owó Asha: Ìṣọ̀kan Àánú àti Ètò.

Ojútùú Asha jẹ́ ìṣọ̀kan tó dára jùlọ ti àwọn ipò méjèèjì. Kò yan láàárín àánú àti ètò; ó ń lo iṣẹ́ àánú gẹ́gẹ́ bíi ohun èlò fún ìyípadà ètò.

• Ó gba ọmọ náà là, ó sì gbé ìlànà pàtàkì ti ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn gbogboogbò dúró.

• Ó béèrè fún iye owó kan, ó sì rí i dájú pé, ní òótọ́, àbájáde líle wà fún Farah. Iye owó náà kì í ṣe ẹ̀mí ọmọbìnrin rẹ̀, bí kò ṣe ọlá rẹ̀ ní gbangba àti èrò-inú rẹ̀.

• Ó ń béèrè fún àpẹẹrẹ "òdodo àtúnṣe." Kì í ṣe pé ó kàn ń fìyà jẹ aṣebi nìkan; ó ń fipá mú un láti kópa nínú ètò àtúnṣe. Farah gbọ́dọ̀ sẹ́ àwọn ìgbàgbọ́ rẹ̀ àtijọ́ ní gbangba, kí ó sì di alábàápín nínú títú ètò tí ó ti gbèjà tẹ́lẹ̀ ká. Èyí jẹ́ ohun tó ní ètò, tó sì ń yí padà ju kí ó kàn jẹ́ kí ọmọbìnrin rẹ̀ kú lọ. Ó ń gba ẹ̀mí kan là, ó sì lè yí ọ̀kan nínú àwọn ọ̀tá tó lágbára jùlọ ti iṣẹ́ rẹ̀ padà sí alábàákẹ́gbẹ́ kan tó ń jára, ṣùgbọ́n tó lágbára. Ó jẹ́ iṣẹ́ ìkẹyìn ti yíyí wàhálà padà sí àǹfààní.