www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kejìlélógún: Àwọn Ẹ̀ṣẹ̀ Bàbá

Nígbà tí ilé ìdáná Deeqa di ibùdó ìṣọ̀kan àwọn obìnrin, Ahmed jà nínú ogun tirẹ̀ nìkan ní ayé àwọn ọkùnrin. Ìyapa rẹ̀ pẹ̀lú Farah ti jinlẹ̀, ó sì korò. Wọn kò ti bá ara wọn sọ̀rọ̀ fún ọdún mẹ́rin, ọ̀rẹ́ ayérayé wọn ti já nítorí ogun àsè alẹ́.

Ìgbésí ayé Farah ti gba ọ̀nà ọ̀tọ̀. Láìsí ẹrù ìyàwó oníṣọ̀tẹ̀ tàbí èrò àjèjì, ó ti gbèrú. Ó ti fẹ́ ọ̀dọ́bìnrin kan tó rọrùn láti inú ìdílé rere, obìnrin kan tó ti bí ọmọkùnrin mẹ́ta àti ọmọbìnrin kan fún un. Ó ti di aṣáájú àwùjọ tó níyì, ohùn rẹ̀ sì lágbára láàárín àwọn àgbàlagbà, ìwà-bí-Ọlọ́run rẹ̀ àti ìtẹ̀lé àṣà rẹ̀ sì jẹ́ orísun ìyìn gbogboogbò. Ní gbogbo ìṣirò, ó jẹ́ àpẹẹrẹ àṣeyọrí ọmọ Sómálíà.

Ní ọ̀sán kan tó gbóná, Ahmed ń bójú tó bí wọ́n ṣe ń sọ ẹrù kalẹ̀ ní ilé ìpamọ́ rẹ̀ nígbà tó rí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ Farah tó dúró. Ọkàn rẹ̀ gbọ̀n. Farah jáde, fún ìṣẹ́jú díẹ̀, àwọn ọkùnrin méjèèjì wò ara wọn kọjá àgbàlá tó kún fún eruku, ọdún mẹ́rin ìdákẹ́jẹ́ẹ́ sì jẹ́ odò jíjinlẹ̀ láàárín wọn.

Farah ti dàgbà. Ìgboyà rẹ̀ ṣì wà níbẹ̀, ṣùgbọ́n àníyàn jíjinlẹ̀, tó ń súni ti bò ó. Ó sún mọ́ Ahmed pẹ̀lú ìṣiyèméjì, ìgboyà rẹ̀ ti pòórá.

"Ahmed," ó bẹ̀rẹ̀, ohùn rẹ̀ kò dán. "Mo nílò... mo nílò láti bá ọ sọ̀rọ̀."

Ahmed, tó ṣọ́ra, mú un lọ sí ọ́fíìsì rẹ̀ kékeré, tó kún fún ẹrù. Farah kò jókòó. Ó ń rìn yíká yàrá kékeré náà bíi ẹranko inú àgò.

"Ọmọbìnrin mi ni," Farah sọ, ọ̀rọ̀ náà jáde lára rẹ̀. "Orúkọ rẹ̀ ni Sulekha. Ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́jọ." Ó dáwọ́ rírìn dúró, ó sì wo Ahmed, ojú rẹ̀ kún fún ìtìjú àti àìnírètí. "Ìyá rẹ̀ ṣètò ìkọlà. Ní ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn. Ó jẹ́... ọ̀nà Farao. Bí ó ṣe yẹ."

Ahmed ní ìmọ̀lára ìkúnpọ̀n nínú ikùn rẹ̀. Ó mọ ohun tó ń bọ̀.

"Ẹ̀jẹ̀ pọ̀ jù," Farah sọ ní kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́, ohùn rẹ̀ já. "A kò le dá a dúró. Lẹ́yìn náà, ibà dé. A ti mú un lọ sí gbogbo ilé ìwòsàn. Àwọn dókítà... wọ́n ní àkóràn náà wà nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ̀. Wọ́n ní kò sí ohun tí àwọn le ṣe mọ́."

Ó wá ṣubú lórí àga kan, orí rẹ̀ wà ní ọwọ́ rẹ̀, ara rẹ̀ ń gbọ̀n pẹ̀lú ẹkún tí kò ní omijé. Gbogbo ìgbéraga, gbogbo ìdánilójú, gbogbo ìgbéraga ìjẹgàba ọkùnrin, ti jó dànù, ó sì fi ìbẹ̀rù bàbá kan tó fẹ́ pàdánù ọmọ rẹ̀ sílẹ̀.

Ahmed dúró ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ìjì ìmọ̀lára ń jà nínú rẹ̀. Ó ní ìmọ̀lára ìdùnnú búburú kan. Ó ṣàánú ọ̀rẹ́ rẹ̀ àtijọ́. Ṣùgbọ́n ju gbogbo rẹ̀ lọ, ó ní ìbànújẹ́ jíjinlẹ̀ fún ọmọbìnrin kékeré náà, ẹbọ mìíràn lórí pẹpẹ àṣà kan tó ń pa àwọn ọmọbìnrin rẹ̀.

"Kí lo fẹ́ lọ́dọ̀ mi, Farah?" Ahmed béèrè, ohùn rẹ̀ kò ní ìmọ̀lára, kò ní ìṣẹ́gun tí ó rò pé òun yóò ní.

Farah gbé ojú sókè, ojú rẹ̀ jẹ́ ìbòjú àìnírètí. "Àbúrò ìyàwó rẹ," ó sọ. "Asha. Wọ́n ní ó ti ṣe pàtàkì báyìí. Wọ́n ní ó ń bá àwọn ará Yúróòpù sọ̀rọ̀, àwọn àjọ aládàáni. Ilé ìwòsàn tuntun kan wà, ti ìkọ̀kọ̀, tí dókítà Jámánì kan ń darí. Wọ́n ní àwọn oògùn tí a kò ní. Ṣùgbọ́n wọn kò ní gbà wá. Wọ́n ní fún... àwọn ọ̀ràn tó díjú ni. Wọn kò tilẹ̀ ní jẹ́ kí á wọlé." Ó mí kanlẹ̀. "Ṣé o le... ṣé o le ní kí ó pe wọ́n? Fún Sulekha mi? N óò san ohunkóhun. N óò ṣe ohunkóhun."

Àbùkù náà pọ̀ jọjọ. Ọkùnrin tó dá Asha lẹ́bi bíi májèlé tó ń bàjẹ́, ó wá ń bẹ agbára rẹ̀. Ọkùnrin tó gbé ìwà mímọ́ abẹ lárugẹ, ó wá di oníbẹ̀bẹ̀, ó ń bẹ fún ìrànlọ́wọ́ àwọn agbára "àjèjì" tó kórìíra ní gbangba láti gba ọmọbìnrin rẹ̀ là lọ́wọ́ iṣẹ́ abẹ kan náà.

Ahmed wo ọ̀rẹ́ rẹ̀ àtijọ́, ọkùnrin kan tí ó ti fọ́ pátápátá nítorí àbájáde àwọn ìgbàgbọ́ rẹ̀ tó le. Ó ronú nípa ọmọbìnrin tirẹ̀, Amal, tó wà ní ààbò, tó pé, tó sì ń sùn ní àlàáfíà lórí ibùsùn rẹ̀. Yíyàn náà ṣe kedere. Ṣùgbọ́n kì í ṣe èyí tó rọrùn.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kejìlélógún: Nígbà Tí Èrò- inú bá tako Òtítọ́

Apá 22.1: Ẹrù Àbájáde Tí kò ṣeé Fara dà

Orí yìí jẹ́ ìdánwò líle, ti ayé gidi fún èrò-inú ìjẹgàba ọkùnrin tí Farah dúró fún. Gbogbo ojú ìwòye rẹ̀ sinmi lórí àwọn ìlànà àfòyemọ̀ kan: ọlá, ìwà mímọ́, àṣà, àti ìtẹríba obìnrin. Kò tíì di dandan fún un láti dojú kọ àbájáde gidi, ti ayé gidi ti àwọn ìlànà wọ̀nyí nígbà tí wọ́n bá ṣàṣìṣe. Nísinsìnyí, òtítọ́ ti wọ inú ìgbésí ayé rẹ̀, èrò-inú rẹ̀ sì ń fi hàn pé asà burúkú ni.

Ìwólulẹ̀ Àwọn Àfòyemọ̀:

• "Ọlá": Farah ti lo ìgbésí ayé rẹ̀ ní wíwá "ọlá." Ṣùgbọ́n kí ni iye ọ̀wọ̀ àwùjọ nígbà tí ọmọ rẹ bá ń kú? Ó ń kọ́ pé ọlá kò le dá ẹjẹ̀ dúró tàbí kí ó mú ibà kúrò.

• "Ìwà Mímọ́": Ó béèrè fún ọmọbìnrin "mímọ́." Ó wá ń dojú kọ òtítọ́ oníṣèègùn ti "ìwà mímọ́" yẹn—àkóràn tó le, tó ń halẹ̀ mọ́ ẹ̀mí. Ìtakora láàárín ìtumọ̀ àpẹẹrẹ ti iṣẹ́ náà àti àbájáde oníṣèègùn rẹ̀ tó bani lẹ́rù kò ṣeé parí.

• Àṣà Lódì sí Ìgbàlódé: Farah ti kọ́ ìdánimọ̀ rẹ̀ lórí bí àṣà ṣe ga ju àti kíkọ sí àwọn ọ̀nà "àjèjì." Nísinsìnyí, ìrètí rẹ̀ kan ṣoṣo láti gba ọmọbìnrin rẹ̀ là wà nínú ìgbàlódé gan-an tí ó ti kẹ́gàn—dókítà Jámánì kan, oògùn ìwọ̀-oòrùn, àti ipa àjèjì ti àbúrò ìyàwó tí ó kórìíra. Èrò-inú rẹ̀ ti mú un dé òpin, ọ̀nà àbáyọ kan ṣoṣo sì ni ọ̀nà tí ó ti kéde pé ó jẹ́ búburú.

Àbùkù Ìkẹyìn: Ẹ̀bẹ̀ sí Obìnrin Tó Ti Di Òmìnira.

Ẹ̀bẹ̀ Farah sí Ahmed pé kí ó kan sí Asha ni ìtẹríba ìkẹyìn. Ó jẹ́ gbígbà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ti ìkùnà gbogbo ojú ìwòye rẹ̀.

• Ó gba Agbára Asha: Obìnrin tí ó kẹ́gàn bíi "aláìní ìtìjú" àti "ẹranko ìgbẹ́" ni ẹni kan ṣoṣo tó wá ní agbára. Ẹ̀kọ́ rẹ̀, àwọn ìbáṣepọ̀ rẹ̀, òye rẹ̀ nípa ayé "àjèjì"—àwọn nǹkan gan-an tó dá lẹ́bi—ni orísun ìrètí rẹ̀ kan ṣoṣo.

• Wọ́n fipá mú un sí Ipò Obìnrin: Ní gbogbo ìtàn náà, àwọn obìnrin ló ti ní láti bẹ̀bẹ̀, láti jẹ́ oníbẹ̀bẹ̀, láti la àwọn ètò agbára tí wọn kò darí kọjá. Nísinsìnyí, Farah, ọkùnrin ìjẹgàba, ti di ẹni tí ó wà ní ipò kan náà. Ó gbọ́dọ̀ bẹ fún ìdásí obìnrin kan láti gba ìdílé rẹ̀ là.

Yíyàn Ahmed: Òdodo Lódì sí Àánú.

Ahmed wà ní ipò agbára ńlá báyìí. Ó le yan òdodo, kí ó jẹ́ kí Farah jìyà àbájáde ìgbàgbọ́ tirẹ̀. Tàbí kí ó yan àánú, kí ó lo agbára tí ìdílé rẹ̀ ti fi ìṣòro rí láti ran ọmọ ọ̀tá rẹ̀ lọ́wọ́.

Ìdánwò jíjinlẹ̀ nìyí. Ètò ìgbẹ́san ("ojú fún ojú") fúnra rẹ̀ jẹ́ apá kan ti ètò ìjẹgàba ọkùnrin àtijọ́. Ayé tuntun tí Asha àti Deeqa ń gbìyànjú láti kọ́ dá lórí àwọn ìlànà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: ẹ̀tọ́ gbogbo ènìyàn sí ìlera, ààbò gbogbo àwọn ọmọdé, àti ìṣọ̀kan ènìyàn tó kọjá àwọn ogun èrò-inú. Ìpinnu Ahmed yóò fi hàn bóyá ó ti gba àwọn ìlànà tuntun wọ̀nyí tàbí bóyá ó ṣì jẹ́, nínú ọkàn rẹ̀, ọkùnrin ayé àtijọ́, tí a fi ìjàkadì àti ìbínú rẹ̀ mọ̀. Yíyàn rẹ̀ kì í ṣe nípa ọmọbìnrin Farah nìkan; ó jẹ́ nípa irú ọkùnrin tí ó ti yàn láti jẹ́.