www-somalia.com

Ìtàn: Orí Ogún: Àlàáfíà Tí Kò Farabalẹ̀

Àwọn lẹ́tà orí kọ̀ǹpútà láti Yúróòpù jẹ́ ohun ìdènà tó lágbára. Àtìlẹ́yìn tí kò ní àdéhùn láti ọ̀dọ̀ àwọn alábàáṣiṣẹ́pọ̀ Ahmed tó lágbára jẹ́ òtítọ́ tí àwọn àgbàlagbà kò le fojú fo. Ìhalẹ̀mọ́ni ìparun ọrọ̀ ajé pátápátá fún ọ̀kan nínú wọn—ìparun tí wọ́n yóò wá rí bíi pé àwọn ló fà á—jẹ́ ewu tó pọ̀ jù.

Ìkórìíra ní gbangba dáwọ́ dúró. Ìdààmú àṣà pòórá. Irú àlàáfíà tuntun kan bá ìdílé náà—àlàáfíà tí kò farabalẹ̀, tí ó ní ìṣọ́ra. Àwọn ìsọkúsọ kò dáwọ́ dúró pátápátá, ṣùgbọ́n ohùn wọn yí padà. Wọn kì í ṣe ẹ̀sùn mọ́, bí kò ṣe ìráhùn ìdàrú àti ọ̀wọ̀ àìfẹ́-inú-ẹni. Ahmed ti dojú kọ ìgbìmọ̀ àwọn àgbàlagbà, ó sì ti borí. Kò sẹ́ni tó ti ṣe bẹ́ẹ̀ rí. Ó ti di ẹni tí wọ́n bẹ̀rù, tí wọ́n sì ń yà á lẹ́nu lọ́nà àjèjì.

Iṣẹ́ òwò rẹ̀, dípò kí ó wó lulẹ̀, bẹ̀rẹ̀ síí dúró ṣinṣin. Ilé-iṣẹ́ Jámánì náà, nípasẹ̀ ọ́fíìsì agbègbè wọn, fún un ní àṣẹ kékeré kan ní ìkọ̀kọ̀, èyí tó jẹ́ àmì àtìlẹ́yìn wọn. Ọ̀rọ̀ náà tàn káàkiri láàárín àwọn oníṣòwò: Ahmed Yusuf ní àwọn alátìlẹ́yìn àjèjì tó lágbára. Dídako sí i jẹ́ ewu dídá ìbínú sí àwọn agbára tí o kò rí.

Ṣùgbọ́n àlàáfíà tuntun, tó fẹ́lẹ́ yìí ní iye owó. Wọn kì í ṣe ẹni tí a yọ kúrò mọ́, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe àwọn ènìyàn inú mọ́. Wọ́n jẹ́ àjèjì, ìdílé kan tó ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn òfin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí asà àjèjì tí a kò rí ń dáàbò bò. Wọ́n wà ní ààbò, ṣùgbọ́n wọ́n ṣì dá wà.

Deeqa ló mọ̀ ọ́n jù. Àwọn obìnrin yòókù jẹ́ oníwà rere sí i, ṣùgbọ́n wọ́n jìnnà sí i. Kò jẹ́ ọ̀kan nínú wọn mọ́. Òun ni obìnrin tí ọmọbìnrin rẹ̀ yàtọ̀, ìyàwó ọkùnrin tó tako àwọn àgbàlagbà. Ìṣẹ́gun rẹ̀ tó dákẹ́ ti gbé ògiri gíláàsì kan sí àárín òun àti àwùjọ rẹ̀. Ó ní ìdílé rẹ̀, ilé rẹ̀, àti ìgbéraga rẹ̀, ṣùgbọ́n ó ti pàdánù ẹ̀yà rẹ̀.

Ní àkókò yìí ni nǹkan kan tí a kò retí bẹ̀rẹ̀ síí ṣẹlẹ̀.

Ní ọ̀sán kan, ìbátan kékeré kan, ọmọbìnrin kan tó ń jẹ́ Ladan, tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe ìgbéyàwó, wá sí ilé wọn lábẹ́ àṣà pé òun fẹ́ yá súgà díẹ̀. Nígbà tí òun àti Deeqa wà nìkan nínú ilé ìdáná, ète gidi Ladan jáde ní kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́, pẹ̀lú ìbẹ̀rù.

"Ṣé òótọ́ ni, ohun tí wọ́n ń sọ?" Ladan béèrè, ojú rẹ̀ gbòòrò. "Pé Amal rẹ... ṣì pé?"

Deeqa mi orí, ọkàn rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ síí lù kíákíá.

Ladan wo yíká bíi pé ó fẹ́ rí i dájú pé kò sẹ́ni tó lè gbọ́. "Ọkọ mi... ènìyàn rere ni. Ṣùgbọ́n àwọn alẹ́ wa... ìrora ni fún mi. Kì í ṣe ènìyàn ìkà, ṣùgbọ́n kò lóye. Mo ń ṣe bíi pé n kò bìkítà. Gbogbo wa la ń ṣe bíi pé a kò bìkítà." Ó wo Deeqa, ìrètí líle kan sì wà ní ojú rẹ̀. "Asha rẹ... àwọn nǹkan tó sọ níbi àsè alẹ́... mo ń ronú nípa wọn. Ṣé ó gbọ́dọ̀ jẹ́ báyìí?"

Ìhà àkọ́kọ́ nìyẹn nínú ògiri ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Deeqa, tó ń yan àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ dáadáa, kò wàásù. Ó kàn sọ ìtàn tirẹ̀. Ó sọ̀rọ̀ nípa alẹ́ ìgbéyàwó tirẹ̀, nípa ọdún mẹ́wàá ìfaradà ìdákẹ́jẹ́ẹ́, àti nípa ìfẹ́ líle, onídàábòbò fún Amal tó wá fún un ní ìgboyà láti sọ pé rárá.

Ladan ń gbọ́, omijé sì ń dà lójú rẹ̀. Nígbà tó lọ, kì í ṣe ife súgà nìkan ló mú; ó mú irúgbìn ìṣeéṣe kan.

Ní ọ̀sẹ̀ kan lẹ́yìn náà, obìnrin mìíràn wá, ní àkókò yìí, obìnrin àgbàlagbà kan, aládùúgbò kan, ó ń ṣàròyé nípa ìṣòro oyún ìyàwó ọmọ rẹ̀, ìṣòro tí Deeqa mọ̀ pé ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé FGM ló fà á. Ìjíròrò náà, ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra, yí padà sí àwọn ewu, sí àwọn ìpàǹpá tí gbogbo ènìyàn mọ̀ ṣùgbọ́n tí kò sẹ́ni tó ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀.

Ilé ìdáná Deeqa ń di, díẹ̀díẹ̀, ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, irú yàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ tuntun kan. Kì í ṣe ibi ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ bíi ti ìyá ọkọ rẹ̀, tàbí ibi àríyànjiyàn òye bíi ti Asha. Ilé ààbò ni, ibi ìjẹ́wọ́, àyè kan níbi tí àwọn ìjìyà ìkọ̀kọ̀, ti àwọn obìnrin lè di sísọ jáde, bóyá fún ìgbà àkọ́kọ́. Kì í ṣe wòlíì tàbí òṣèlú. Ẹlẹ́rìí ni. Nínú àlàáfíà ìdákẹ́jẹ́ẹ́, tí kò farabalẹ̀ yìí, ó ń ṣàwárí pé ẹ̀rí obìnrin kan ṣoṣo, tó dákẹ́, lè jẹ́ agbára tó lágbára jùlọ.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Ogún: Ipa Tí Ìṣọ̀tẹ̀ Ń Ní

Apá 20.1: Láti Inú Ìṣẹ́gun sí Ipa Aṣáájú

Orí yìí ṣàgbéyẹ̀wò àbájáde tó díjú ti ìṣọ̀tẹ̀ tó já sí rere. Ìṣẹ́gun náà kì í ṣe ìparí tó ṣe kedere; ó jẹ́ okùnfà fún ètò àwùjọ tuntun, tó díjú jù. A kò tún gba Deeqa àti Ahmed padà sínú agbo. Dípò bẹ́ẹ̀, ìṣọ̀tẹ̀ wọn ti fún wọn ní ipa àwùjọ tuntun, tí wọn kò béèrè fún: wọ́n ti di aṣáájú.

Ògiri Gíláàsì ti Aṣáájú:

Aṣáájú, ní ìtumọ̀ rẹ̀, yàtọ̀ sí àwùjọ. Deeqa àti Ahmed ti wà ní "iwájú" àwùjọ wọn, èyí sì dá irú ìdánìkanwà tuntun kan sílẹ̀. Ìhùwàsí àwùjọ—oníwà rere ṣùgbọ́n tó jìnnà—jẹ́ ọ̀nà ààbò kan. Gbígba ìdílé náà pátápátá yóò jẹ́ gbígba pé àwọn ìgbàgbọ́ jíjinlẹ̀ ti àwùjọ náà jẹ́ àṣìṣe. Títẹ̀síwájú nínú yíyọ wọn sọ́tọ̀ ti léwu jù báyìí. Nítorí náà, wọ́n fi wọ́n sínú ẹ̀ka tuntun kan: àjèjì, ohun tí kò bá àṣà mu. "Ògiri gíláàsì" yìí ni iye owó jíjẹ́ aṣáájú. A kò ṣe inúnibíni sí ọ mọ́, ṣùgbọ́n a kò lóye rẹ mọ́.

Ìbímọ "Ilé Ààbò":

Ìdàgbàsókè tó ṣe pàtàkì jùlọ ni dídé ilé ìdáná Deeqa gẹ́gẹ́ bíi àyè fún ìjíròrò ìṣọ̀tẹ̀. Èyí jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tó wọ́pọ̀ nínú ìtàn ìyípadà àwùjọ. Nígbà tí ìdojúkọ àwọn aláṣẹ ní gbangba kò bá ṣeé ṣe, ìyípadà máa ń bẹ̀rẹ̀ ní àwọn àyè ìkọ̀kọ̀, tí kì í ṣe ti àṣà—yàrá ìgbàlejò, ilé ìdáná, ibi tí wọ́n ti ń ránṣo.

• Agbára Àpẹẹrẹ: Ìṣọ̀tẹ̀ tó já sí rere ti Deeqa àti Ahmed ti dá àpẹẹrẹ tó lágbára sílẹ̀. Wọ́n ti fi hàn pé ètò náà kì í ṣe ọ̀kan, pé a lè tako ó. Èyí fún àwọn obìnrin mìíràn, bíi Ladan, ní ìrètí àkọ́kọ́ tí wọ́n ti ní rí.

• Láti Inú Òfófó sí Ìṣọ̀kan: Tẹ́lẹ̀, ọ̀rọ̀ àwọn obìnrin jẹ́ ohun èlò ìdarí àwùjọ (òfófó). Nísinsìnyí, ilé ìdáná Deeqa ń di àyè kan níbi tí ọ̀rọ̀ yẹn ti lè yí padà sí ìṣọ̀kan. Ìjẹ́wọ́ Ladan—"Gbogbo wa la ń ṣe bíi pé a kò bìkítà"—jẹ́ iṣẹ́ ìyípadà kan. Ó jẹ́ àkókò tí ìjìyà àjọṣepọ̀, ti ìkọ̀kọ̀ bẹ̀rẹ̀ síí di ṣíṣe àlàyé bíi ìṣòro òṣèlú àpapọ̀.

• Deeqa Gẹ́gẹ́ Bíi "Ẹlẹ́rìí," Kì í ṣe "Oníwàásù": Ipa tuntun Deeqa ṣe pàtàkì. Kò ní èdè àbá Asha tàbí ìbínú òṣèlú. Agbára rẹ̀ wá látinú ìrírí rẹ̀. Kì í sọ fún àwọn obìnrin mìíràn ohun tí wọ́n gbọ́dọ̀ gbàgbọ́; ó kàn ń jẹ́rìí sí òtítọ́ ìjìyà tirẹ̀ àti ìṣeéṣe ọ̀nà mìíràn. Èyí sábà máa ń jẹ́ ọ̀nà tó lágbára jùlọ láti yí ènìyàn lérò padà ju àríyànjiyàn òṣèlú tààrà lọ, nítorí pé kì í ṣe ti ìdojúkọ, ó sì jẹ́ òótọ́ pátápátá.

Deeqa àti Ahmed lè nímọ̀lára pé àwọn dá wà ju ti ìgbàkígbà rí lọ, ṣùgbọ́n láìmọ̀, wọ́n ti dá ìgbìyànjú kan sílẹ̀. Ó jẹ́ ìgbìyànjú kan tó ní àwọn ìjẹ́wọ́ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ díẹ̀ lórí ife súgà kan. Ṣùgbọ́n báyìí ni gbogbo ìyípadà ṣe ń bẹ̀rẹ̀: kì í ṣe pẹ̀lú ariwo, bí kò ṣe pẹ̀lú ìráhùn kan tó gbójúgbóyà láti sọ òtítọ́ ní ibi ààbò.