www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kọkàndínlógún: Lẹ́tà Náà

Wọ́n lo gbogbo alẹ́ náà ní kíkọ àwọn ìdáhùn méjèèjì. Ó jẹ́ iṣẹ́ àjèjì, tó sì jẹ́ ti ìyípadà. Ahmed, tó ti jẹ́ olórí ilé rẹ̀ láìsí àtakò rí, rí ara rẹ̀ tó ń tẹríba fún ètò ìyàwó rẹ̀ tó mú. Deeqa, tó ti dákẹ́ fún ìgbà pípẹ́, rí ohùn rẹ̀, ó ń yan àwọn ọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìpéye tó wá látinú ìṣọ́ra ìgbésí ayé rẹ̀.

Lẹ́tà àkọ́kọ́ jẹ́ sí àbúrò bàbá Ahmed. Ó jẹ́ àṣeyọrí àìgbọràn pẹ̀lú ọ̀wọ̀. Wọn kò lo èdè Asha tó ń jó, tó sì ń tako. Wọ́n lo èdè àwọn àgbàlagbà fúnra wọn, wọ́n sì yí i padà sí wọn.

Sí àbúrò bàbá mi ọ̀wọ́n,
Mo ti gba ìgbìmọ̀ rẹ pẹ̀lú iyì tó tọ́ sí i. Mo lóye àníyàn rẹ nípa ọlá ìdílé mi àti ọjọ́ ọ̀la ọmọbìnrin mi. Nítorí àníyàn yìí gan-an ni mo ṣe gbọ́dọ̀ kọ ìgbìmọ̀ rẹ pẹ̀lú ọ̀wọ̀.
Iṣẹ́ òwò mi, gẹ́gẹ́ bí o ṣe mọ̀, so àwùjọ wa pọ̀ mọ́ ayé gbogbo. Àwọn oníbàárà mi ní Jámánì ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ àwọn òfin àti ìwà rere tó ń béèrè fún ààbò àwọn ọmọdé kúrò lọ́wọ́ ìpalára, gẹ́gẹ́ bí àṣà wa tó dára jùlọ. Wọ́n ti sọ fún mi ní gbangba pé àwọn oníbàárà wọn kò ní ra àwọn ọjà tí a ti fi ìlòkulò ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn bàjẹ́. Títẹ̀lé ìgbìmọ̀ rẹ yóò túmọ̀ sí fífagilé àwọn àdéhùn òwò mi, tí yóò sì ti ilẹ̀kùn àkọ́kọ́ ti àwùjọ wa sí ọjà Yúróòpù.
Nítorí náà, ìpinnu mi kò wá látinú májèlé àjèjì, bí kò ṣe látinú ìfẹ́ láti dáàbò bo ìgbésí ayé ìdílé mi, èyí tí o ti kọ́ mi pé ó jẹ́ ojúṣe tó ga jùlọ fún ọkùnrin. Títẹ̀lé ìgbìmọ̀ rẹ yóò yọrí sí ìwó lulẹ̀ iṣẹ́ òwò mi, tí yóò sì mú ìtìjú àti ìṣòro tó pọ̀ jù wá bá ìdílé wa ju ìsọkúsọ kankan ní ọjà lọ. Mo ń yan ọ̀nà tó bọ̀wọ̀ fún àwọn baba ńlá mi nípa rírí i dájú pé àwọn ìran wọn lè gbèrú látinú àwọn ẹ̀bùn ilẹ̀ wa.
Ọmọbìnrin mi, Amal, yóò wà bí Ọlọ́run ṣe dá a. Ìpinnu ìkẹyìn nìyí. Mo gbàdúrà pé wàá rí ọgbọ́n inú èyí, kì í ṣe bíi iṣẹ́ àìgbọràn, bí kò ṣe bíi iṣẹ́ bàbá àti oníṣòwò tó ní ojúṣe, tó ń dáàbò bo ìdílé rẹ̀ nínú ayé tó ń yí padà.

Àríyànjiyàn tó dára ni. Kò tako ìwà rere wọn; ó pe sí ìwúlò wọn. Ó tún ìpinnu rẹ̀ ṣe kì í ṣe bíi kíkọ̀ sí àṣà, bí kò ṣe bíi àṣàmubádọ́gba tó pọn dandan fún ìgbàlà ọrọ̀ ajé.

Lẹ́tà kejì ni lẹ́tà orí kọ̀ǹpútà sí àwọn ilé-iṣẹ́ Yúróòpù. Ó kúrú, a sì kọ ọ́ pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà Asha lórí ìpè kan.

Olùfẹ́ Ọ̀gá tàbí Ìyáàfin,
Mo dúpẹ́ fún lẹ́tà orí kọ̀ǹpútà rẹ àti fún ṣíṣe àlàyé ìpinnu líle ti ilé-iṣẹ́ rẹ sí ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn. Mo ń kọ̀wé láti fún ọ ní ìdánilójú pátápátá pé mo ń tẹ̀lé àwọn ìlànà ìwà rere rẹ pátápátá. Èmi àti ìyàwó mi ti pinnu pé a kò ní kọ ọmọbìnrin wa nílà.
Síbẹ̀síbẹ̀, nítorí ìpinnu wa láti tẹ̀lé àwọn ìlànà ìwà rere wọ̀nyí, ìdílé mi wá ń dojú kọ ìgbẹ́san líle ti àwùjọ àti ọrọ̀ ajé látọ̀dọ̀ àwùjọ wa. Àwọn àgbàlagbà ìdílé wa ti halẹ̀ mọ́ wa pé àwọn yóò yọ wá kúrò nítorí pé a kọ̀ láti kópa nínú iṣẹ́ búburú yìí.
Fún ìtọ́kasí rẹ, mo ti so àwòrán lẹ́tà tí a gbà látọ̀dọ̀ àwọn àgbàlagbà ìdílé wa mọ́ ọn, pẹ̀lú àwòrán ìdáhùn mi. Èyí yóò fún ọ ní àwòrán tó ṣe kedere nípa ipò àwọn olùtajà àdúgbò tó ń gbìyànjú láti tẹ̀lé àwọn ìlànà ìwà rere rẹ.
Mo ní ìdánilójú pé, pẹ̀lú àwọn òfin ilé-iṣẹ́ rẹ, wàá dúró ṣinṣin pẹ̀lú alábàáṣiṣẹ́pọ̀ àdúgbò kan tí wọ́n ń ṣe inúnibíni sí nítorí pé ó ń ṣe ohun tó tọ́. Mo retí láti máa bá àjọṣepọ̀ wa tó lágbára, tó sì ní ìwà rere lọ.

Lẹ́yìn tí Ahmed ti tẹ 'Firanṣẹ', ìdákẹ́jẹ́ẹ́ àjèjì kan bá ilé náà. Wọ́n ti ṣe é. Wọ́n ti mú àwọn ìhalẹ̀mọ́ni méjèèjì, wọ́n sì ti lù wọ́n pọ̀. Wọn kò mọ̀ bóyá yóò dá ìbúgbàù sílẹ̀ tàbí asà kan. Wọ́n ti ṣe gbogbo ohun tí wọ́n le ṣe. Nísinsìnyí, ohun tí wọ́n le ṣe ni láti dúró.

Ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ àwùjọ ló kọ́kọ́ dé. Wọ́n gba lẹ́tà Ahmed pẹ̀lú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ìyàlẹ́nu, tí àríyànjiyàn líle sì tẹ̀lé e láàárín àwọn àgbàlagbà. Wọ́n dàrú. Agbára ìwà rere wọn ni wọ́n fi ọgbọ́n ọrọ̀ ajé tako. Wọ́n retí ìtìjú àti ìrònúpìwàdà, kì í ṣe ìwé ìṣirò. Wọn kò mọ bí wọ́n ṣe lè dáhùn. Fún ìgbà àkọ́kọ́, agbára wọn ti di dídínà pẹ̀lú agbára kan tí wọn kò lóye. Ìdààmú lórí Ahmed kò pòórá, ṣùgbọ́n ó dánu dúró. Àwùjọ náà dàrú, nínú ìdàrú wọn, àlàfo kékeré kan wà.

Ìdáhùn láti Yúróòpù dé ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà. Ó jẹ́ lẹ́tà orí kọ̀ǹpútà kúkúrú kan, ti àṣà, láti ọ̀dọ̀ olórí ilé-iṣẹ́ Jámánì.

Ọ̀gbẹ́ni Yusuf,
A dúpẹ́ fún ìdúró rẹ onígboyà àti onílànà. A ti gba àwọn ìwé rẹ. A ń gbé ọ̀rọ̀ yìí lọ síwájú ìgbìmọ̀ ìwà rere ti ìgbìmọ̀ wa. Jọ̀wọ́, rí i dájú pé o ní àtìlẹ́yìn pípé, láìsí àdéhùn, láti ọ̀dọ̀ ilé-iṣẹ́ wa. Aṣojú kan láti ọ́fíìsì agbègbè wa yóò kàn sí ọ láìpẹ́ láti jíròrò bí a ṣe lè ràn ọ́ lọ́wọ́ jùlọ ní àkókò yìí. A mọrírì àjọṣepọ̀ wa.

Ahmed ka ìlà ìkẹyìn náà sókè. A mọrírì àjọṣepọ̀ wa.

Ó wo Deeqa, ẹ̀rín músẹ́ kan sì bẹ̀rẹ̀ síí hàn lójú rẹ̀, ẹ̀rín músẹ́ ìtura pátápátá. Asà náà ti di mú. Ilé ẹjọ́ òwò àgbáyé ti ṣe ìdájọ́ rẹ̀, ó sì ti borí ohun gbogbo.

Deeqa rẹ́rìn-ín músẹ́ padà, nínú ẹ̀rín músẹ́ rẹ̀ kì í ṣe ìtura nìkan, bí kò ṣe ìmọ̀ ìdákẹ́jẹ́ẹ́, tí kò ṣeé mì, ti agbára tirẹ̀. Ọmọbìnrin tí wọ́n kọ́ pé agbára rẹ̀ wà nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ rẹ̀ ṣẹ̀ṣẹ̀ borí ogun kan pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kọkàndínlógún: Èdè Agbára

Apá 19.1: Yíyí Èdè Padà Gẹ́gẹ́ Bí Ohun Ìjà Oníṣirò

Orí yìí jẹ́ àpẹẹrẹ tó dára jùlọ nípa lílo "yíyí èdè padà"—agbára láti yí padà láàárín àwọn èdè tàbí èdè àdúgbò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú àyíká àwùjọ. Níhìn-ín, yíyí èdè padà kì í ṣe ti èdè nìkan, bí kò ṣe ti èrò. Deeqa àti Ahmed dá àwọn àríyànjiyàn méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ sílẹ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ni a ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ojú ìwòye àwọn olùgbọ́ rẹ̀.

Lẹ́tà 1: Sísọ Èdè Ìjẹgàba Ọkùnrin.

Lẹ́tà sí àbúrò bàbá náà jẹ́ àpẹẹrẹ tó dára jùlọ nípa bíbá ètò kan jà láti inú, ní lílo ọgbọ́n tirẹ̀ lòdì sí i.

• Èdè: Ọlá, ojúṣe, ìdílé, àti ìwúlò.

• Ètò: Ó yẹra fún àríyànjiyàn ìwà rere (èyí tí wọ́n mọ̀ pé wọn kò le borí) dípò bẹ́ẹ̀ ó ṣe àríyànjiyàn ọrọ̀ ajé tó lágbára. Àwọn àgbàlagbà lóye ojúṣe ọkùnrin láti pèsè. Nípa ṣíṣe àlàyé ìpinnu rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà kan ṣoṣo láti mú ojúṣe pàtàkì yìí ṣẹ, Ahmed lo ètò ìlànà ìwà rere tiwọn.

• Àbájáde: Ìdàrú. Wọ́n fi àríyànjiyàn kan hàn sí àwọn àgbàlagbà láàárín àwọn ìlànà ìbílẹ̀ méjì pàtàkì: ìwà mímọ́ àṣà àti ìgbàlà ìdílé. Wọ́n pa wọ́n lẹ́nu mọ́ nípa ti èrò nítorí pé Ahmed kì í ṣe pé ó ń kọ ayé wọn sílẹ̀; ó ń sọ pé òun ni ó dára jùlọ nínú ṣíṣe é ní "ayé tó ń yí padà."

Lẹ́tà 2: Sísọ Èdè Ìgbòmìnira Àwọn Ilé-iṣẹ́.

Lẹ́tà orí kọ̀ǹpútà sí àwọn ará Yúróòpù jẹ́ ìtumọ̀ pípé ti ìṣòro wọn sínú èdè àríwá àgbáyé.

• Èdè: Ìwà rere, ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn, ìtẹríba, inúnibíni, àti àjọṣepọ̀.

• Ètò: Ó tún Ahmed ṣe láti "oníbàárà oníṣòro" sí "alábàáṣiṣẹ́pọ̀ onílànà." Kì í ṣe ewu mọ́; ohun ìní ni—ẹ̀rí gidi pé òfin ìwà rere wọn ń ṣiṣẹ́. Kì í ṣe pé ó ń béèrè fún owó; ó ń pè wọ́n láti dúró ní "ìṣọ̀kan" pẹ̀lú rẹ̀, ó ń gbóríyìn fún àwòrán ara wọn gẹ́gẹ́ bíi agbára fún rere.

• Àbájáde: Àtìlẹ́yìn. Wọ́n fún ilé-iṣẹ́ náà ní àǹfààní tó ṣe kedere, tí kò ná owó púpọ̀ láti dàbíi akọni. Gbígbèjà Ahmed fún orúkọ rere wọn ní okun, ó sì dáàbò bò wọ́n lọ́wọ́ àwọn ajàfitafita tí Asha halẹ̀ mọ́ wọn. Fún wọn, ó jẹ́ ìṣẹ́gun tó rọrùn, tó sì ṣe kedere fún ìbáṣepọ̀ wọn pẹ̀lú àwọn ará ìlú.

Dídé Deeqa Gẹ́gẹ́ Bí Oníṣirò:

Olùkópa pàtàkì nínú orí yìí ni Deeqa. Ìrìn-àjò rẹ̀ láti inú ẹni tí a fìyà jẹ tó dákẹ́ sí olórí aṣètò ètò tó díjú yìí jẹ́ ìjíǹde òṣèlú jíjinlẹ̀. Ó fi hàn pé gbígbé lábẹ́ ètò ìnilára kan ń pèsè ẹ̀kọ́ àjèjì, tó lágbára nípa àwọn ìgbékalẹ̀ àti àwọn àìlera rẹ̀. Ó lóye èrò inú àwọn àgbàlagbà dáadáa nítorí pé òun ló ṣe é. Agbára rẹ̀ láti tọ́ Ahmed sọ́nà ní kíkọ lẹ́tà àkọ́kọ́ jẹ́ àbájáde gbígbọ́ fún gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀.

Bí ó ṣe yára lóye ọ̀rọ̀ Yúróòpù fi hàn pé kì í ṣe pé ó kàn gbọ́ àwọn èrò Asha nìkan, ó ti fi wọ́n sọ́kàn. Ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ tó ṣe pàtàkì jùlọ nípa agbára: a kì í borí ọ̀tá nípa pípariwo sí i ní èdè tirẹ̀; a ń borí rẹ̀ nípa dídẹkùn mọ́ ọn nínú ọgbọ́n tirẹ̀.