www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kọkànlá: Àríyànjiyàn pẹ̀lú àwọn Àgbà Obìnrin

Ìròyìn nípa ìṣẹ̀lẹ̀ ọjà náà tàn káàkiri agbolé bí iná oko. Asha, dípò kí ó kábàámọ̀, ó bínú gidigidi. Deeqa, tó wà láàárín ìbínú òdodo ti ẹ̀gbọ́n rẹ̀ àti àwọn ọ̀rọ̀ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ ti àwọn àna rẹ̀, wà nínú ìpayà tó dákẹ́.

Ìbúgbàù náà dé ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà. Amina, ìyá wọn, dé sí ilé Ahmed pẹ̀lú méjì nínú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ tó lórúkọ jùlọ, tó sì lágbára, àwọn àgbà obìnrin tí agbára wọn nínú àwùjọ jẹ́ èkejì sí ti àwọn aṣáájú ẹ̀sìn ọkùnrin. Wọn kò wá fún ìbẹ̀wò. Wọ́n wá fún ìdásí.

Wọ́n jókòó lórí ìrọ̀rí nínú yàrá ńlá náà, ilé ẹjọ́ ti mẹ́ta, ojú wọn kò dáa, ó kún fún ìbànújẹ́. Wọ́n rán Deeqa lọ sí ilé ìdáná láti pèsè tíì, èyí tó fi hàn gbangba pé kì í ṣe ìjíròrò tirẹ̀.

"Asha," Amina bẹ̀rẹ̀, ohùn rẹ̀ wúwo pẹ̀lú ìbànújẹ́ ìyá. "O ti mú ìtìjú wá bá ilé yìí. A gbọ́ pé o ń pariwo bíi aṣiwèrè ní ọjà. Pé o dá ọkùnrin kan lóhùn. Ṣé èyí ni wọ́n kọ́ ọ ní ilẹ̀ yìnyín yẹn? Láìní ìtìjú? Láìní ọlá?"

Asha, tó ti múra sílẹ̀ fún èyí, wo ojú ìyá rẹ̀. Kò ní fi ìrẹ̀lẹ̀ hàn. Kì í ṣe lórí èyí. "Mama, ọkùnrin yẹn kò bọ̀wọ̀ fún mi. Kò bọ̀wọ̀ fún ìdílé wa nípa ṣíṣe sí mi bíi ẹranko. Ṣé èmi ìbá dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀ fún ìyẹn?"

Ọ̀kan nínú àwọn àgbà obìnrin náà, obìnrin kan tó ń jẹ́ Khadija, tó ní ojú tó mú, tó sì gbọ́n, tẹ síwájú. "Obìnrin ọlọ́gbọ́n a máa fojú fo igbe ajá, ọmọ mi. Kì í gbó padà. Ọlá rẹ wà nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ rẹ, nínú iyì rẹ."

"Iyì mi kì í ṣe nǹkan fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ tí ọ̀rọ̀ burúkú ọkùnrin kan lè fọ́," Asha dáhùn, ohùn rẹ̀ dúró ṣinṣin. "Iyì mi wà nínú ìbọ̀wọ̀ fún ara mi. Ìbọ̀wọ̀ fún ara mi sì béèrè pé kí n má ṣe jẹ́ kí ó sọ mi di ẹni àìníyì."

Àgbà obìnrin kejì, obìnrin tó jẹ́ oníwà pẹ̀lẹ́, mí kanlẹ̀. "O kò lóye àṣà wa mọ́. Gbogbo èyí wá látinú ìrísí rẹ. Irun rẹ tí kò bò, ṣòkòtò rẹ. Ó jẹ́ àmì sí àwọn ọkùnrin pé o... wà nílẹ̀. Pé ìwọ kì í ṣe obìnrin tó níyì."

"Nítorí náà, ìkóra-ẹni-níjàánu ọkùnrin jẹ́ ojúṣe mi?" Asha tako, ohùn rẹ̀ sì ga pẹ̀lú ìtara. "Bí ó bá dẹ́ṣẹ̀, nítorí pé irun mi ló fà á? Ṣé ìgbàgbọ́ rẹ̀ kò lágbára tó bẹ́ẹ̀? Ṣé ìwà rẹ̀ kéré tó bẹ́ẹ̀ tí rírí orúnkún ẹsẹ̀ obìnrin lè sọ ọ́ di ẹranko? Irú èrò kékeré wo lẹ ní nípa àwọn ọkùnrin wa."

Èyí jẹ́ ìbọn tààrà, àtúntò àríyànjiyàn tó mú kí àwọn àgbà obìnrin náà dákẹ́ fún ìgbà díẹ̀. Nínú ilé ìdáná, Deeqa, tó dúró jẹ́ẹ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹnu-ọ̀nà, ọwọ́ rẹ̀ di àwo mu, gbọ́ ohùn kan. Kò tíì gbọ́ irú ìgbèjà líle bẹ́ẹ̀ fún ẹ̀tọ́ obìnrin rí, tí ó ń yí ọgbọ́n ìtìjú padà sí orí àwọn ọkùnrin.

Amina, tó kọ́kọ́ bọ́sipò, gbìyànjú ọgbọ́n mìíràn, tó kan ìmọ̀lára. "Èyí kì í ṣe nípa àwọn ọkùnrin, Asha! Nípa ìwọ ni. Nípa ọkàn rẹ. Nípa ìwà mímọ́ rẹ. A gbọ́dọ̀ dáàbò bo ọmọbìnrin kan, kúrò lọ́wọ́ àwọn mìíràn àti kúrò lọ́wọ́ ara rẹ̀. Ìdí nìyẹn tí a fi fún wa ní àwọn òfin. Ìdí nìyẹn tí a fi gbọ́dọ̀ kọ ọmọbìnrin nílà, láti jẹ́ mímọ́, láti jẹ́ pípé."

Ọ̀rọ̀ náà wà nínú afẹ́fẹ́. Ìkọlà. Ìdí tí a kò sọ fún ìṣọ̀tẹ̀ Asha, orísun ìdákẹ́jẹ́ẹ́ Deeqa.

Asha wo ìyá rẹ̀, gbogbo iná inú rẹ̀ sì kú, ìbànújẹ́ jíjinlẹ̀, tó ń dun ni sì rọ́pò rẹ̀.

"Ṣé Ọlọ́run kì í ṣe ẹlẹ́dàá pípé, Mama?" ó béèrè, ohùn rẹ̀ sì fẹ́rẹ̀ dàbí ìrádà. "Ṣé ó ṣe àṣìṣe nígbà tí ó dá ara obìnrin tó bẹ́ẹ̀ tí ìwọ, àti Gudda, àti àwọn àgbàlagbà fi gbọ́dọ̀ fi abẹ ṣàtúnṣe?"

Àwọn àgbà obìnrin náà gbọn ara wọn láìbìkítà. Èyí fẹ́rẹ̀ jẹ́ ọ̀rọ̀-òdì.

"Ẹ ń sọ̀rọ̀ nípa ìwà mímọ́," Asha tẹ̀síwájú, ojú rẹ̀ sì wà lórí ẹnu-ọ̀nà níbi tí ó mọ̀ pé Deeqa ń gbọ́. "Sọ fún mi. Ṣé ẹ rò pé ẹlẹ́ṣẹ̀ ni mí nítorí pé mo pé? Ṣé ẹ gbàgbọ́ pé ìrora Deeqa àti àwọn àpá rẹ̀ jẹ́ kí ó jẹ́ mímọ́ jù mí lọ níwájú Ọlọ́run? Ẹ kò dáàbò bo àwọn ọmọbìnrin lọ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀. Ẹ ń dáàbò bo ètò kan tó bẹ̀rù agbára obìnrin."

Amina jáfáfá bíi ẹni tí a lù. Àwọn àgbà obìnrin náà bẹ̀rẹ̀ síí kùn, agbára wọn mì pẹ̀lú irú ìbéèrè yìí tí wọn kò ní ìdáhùn sí. Nínú ilé ìdáná, Deeqa gbé orí rẹ̀ lé ògiri tó tutù, omijé sì ń ṣàn lójú rẹ̀ láìsí ohùn. Òtítọ́ kan tó ti mọ̀ nínú egungun rẹ̀ ṣùgbọ́n tí kò tíì ní ọ̀rọ̀ fún ni wọ́n sọ jáde ní ilé òun fúnra rẹ̀. Wọ́n ti darúkọ àgò náà.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kọkànlá: Ìtúpalẹ̀ Àwọn Ìdí

Apá 11.1: Àwọn Òpó Ọgbọ́n Inú Àṣà Bàbá-ńlá

Ìdojúkọ yìí jẹ́ ìtúpalẹ̀ àwọn àríyànjiyàn pàtàkì tí wọ́n ń lò láti fi ìdí ìnilára àwọn obìnrin múlẹ̀, kì í ṣe ní Sómálíà nìkan, bí kò ṣe ní gbogbo àwọn àwùjọ tó ń tẹ̀lé àṣà bàbá-ńlá. Asha kì í ṣe pé ó kàn kọ àwọn àríyànjiyàn náà nìkan; ó fi àwọn ìtakora inú wọn àti àìbójúmu wọn hàn.

Ẹ jẹ́ kí á wo àwọn òpó mẹ́ta ti ọgbọ́n inú àwọn àgbàlagbà àti bí Asha ṣe pa wọ́n run:

Òpó 1: Àríyànjiyàn "Ọlá Nínú Ìdákẹ́jẹ́ẹ́."

• Ohun tí Àwọn Àgbàlagbà Sọ: A ń pa iyì obìnrin mọ́ nípa gbígba àìbọ̀wọ̀ láìsọ̀rọ̀. Sísọ̀rọ̀ padà jẹ́ ìrẹ́nisílẹ̀, dídi "aláìní ìtìjú."

• Ìdáhùn Asha: Èyí jẹ́ àtúnpè iyì. Ó tún un pè kì í ṣe bíi ipò àwùjọ fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́, tí ó wà ní ìta, bí kò ṣe bíi ìmọ̀lára ìbọ̀wọ̀ fún ara ẹni. Ó jiyàn pé iyì gidi kò sí nínú ìfaradà ìlòkulò ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, bí kò ṣe nínú gbígbèjà ìwà ènìyàn ara ẹni. Èyí yí orísun ọlá kúrò ní ojú àwùjọ sí inú ẹ̀rí-ọkàn ẹni kọ̀ọ̀kan.

Òpó 2: Àríyànjiyàn "Ìpaná Obìnrin."

• Ohun tí Àwọn Àgbàlagbà Sọ: Ìrísí obìnrin (aṣọ rẹ̀, irun rẹ̀) ni olórí okùnfà ìbàjẹ́ àwọn ọkùnrin. Òun ló ní ẹrù iṣẹ́ ṣíṣàkóso ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ọkùnrin.

• Ìdáhùn Asha: Èyí jẹ́ ìgbésẹ̀ onígboyà. Ó yí àríyànjiyàn náà padà sí orí ara rẹ̀, ó sì fi ìkórìíra jíjinlẹ̀ tí ó ní fún àwọn ọkùnrin hàn. Ó béèrè pé: "Ṣé ìwà ọkùnrin kéré tó bẹ́ẹ̀?" Ó fi hàn pé ọgbọ́n yìí, tí ó yẹ kí ó gbé ọlá ọkùnrin dúró, ní òótọ́ dá lórí èrò náà pé àwọn ọkùnrin kò ju ẹranko lọ, tí kò lè ṣàkóso ara wọn tàbí kí wọ́n ronú nípa ìwà rere. Ó fi hàn pé "dídáàbò bò" àwọn obìnrin jẹ́ àwáwí fún àìjẹ́ kí àwọn ọkùnrin jẹ́ onídúró fún iṣẹ́ ara wọn.

Òpó 3: Àríyànjiyàn "Ìwà Mímọ́ Ẹlẹ́sìn" (Ìdí FGM).

• Ohun tí Àwọn Àgbàlagbà Sọ: Ìkọlà jẹ́ ohun tó pọn dandan nípa ti ẹ̀sìn àti àṣà láti rí i dájú pé ọmọbìnrin ní ìwà mímọ́ àti àìlẹ́ṣẹ̀.

• Ìdáhùn Asha: Èyí ni àríyànjiyàn rẹ̀ tó lágbára jùlọ, tó sì léwu jùlọ. Ó tako ìpìlẹ̀ ẹ̀kọ́ ìsìn ti iṣẹ́ náà.

  • Àríyànjiyàn Láti Inú Ìṣẹ̀dá: "Ṣé Ọlọ́run ṣe àṣìṣe?" Ìbéèrè yìí jinlẹ̀. Ó túmọ̀ sí pé FGM kì í ṣe iṣẹ́ ìsìn, bí kò ṣe iṣẹ́ ìgbéraga—ìgbìyànjú àwọn ènìyàn láti "ṣe àtúnṣe" ìṣẹ̀dá pípé Ọlọ́run. Ó fi iṣẹ́ náà hàn bíi èyí tí kò bá ẹ̀sìn Islam mu (tàbí ẹ̀sìn Kristẹni, bí àwọn méjèèjì ṣe ń ṣe é).

  • Àtúnpè Ìwà Mímọ́: "Ṣé ìrora Deeqa jẹ́ kí ó jẹ́ mímọ́ jù?" Èyí jẹ́ ìbéèrè tó ń bani nínú jẹ́ nípa ti ìmọ̀lára àti ìwà rere. Ó fipá mú àwọn olùgbọ́ rẹ̀ láti dojú kọ òtítọ́ iṣẹ́ náà. Ṣé ìjìyà jẹ́ àmì ìwà mímọ́? Ṣé ara tí a ti kọlà dùn mọ́ Ọlọ́run ju èyí tó pé lọ? Ó fi ìwà ìkà jíjinlẹ̀ tó wà ní ọkàn àríyànjiyàn "ìwà mímọ́" hàn.

• 
  

Nínú ìjíròrò kan ṣoṣo yìí, Asha fi ẹ̀kọ́ tó péye hàn nípa àríyànjiyàn abo. Kì í ṣe pé ó kàn sọ pé "ẹ ṣàṣìṣe." Ó fi hàn bí wọ́n ṣe ṣàṣìṣe, ó lo ọgbọ́n, ẹ̀kọ́ ìsìn, àti òtítọ́ tí kò ṣeé sẹ́ ti ìjìyà ẹ̀gbọ́n rẹ̀, tí ó mọ̀ pé ó ń gbọ́ ní ìpamọ́. Omijé Deeqa kì í ṣe ti ìbànújẹ́ nìkan; wọ́n jẹ́ omijé ìdámọ̀. Ó ń gbọ́ igbe inú rẹ̀ tó dákẹ́ tí a fún ní ohùn àti ọgbọ́n tí kò ṣeé dáhùn.