www-somalia.com

Ìtàn: Orí Kejìdínlọ́gbọ̀n: Ilé Ẹjọ́ Ìyá Àgbà

Ìpàdé náà wáyé nínú yàrá ìpàdé kan tó mọ́ tónítóní, tí wọ́n fi gíláàsì ṣe ògiri rẹ̀ ní olú ilé-iṣẹ́ àjọ náà ní Geneva. Dókítà Annemarie Voss jẹ́ gẹ́gẹ́ bí Asha ṣe rántí rẹ̀: gíga, tó wọ aṣọ tó bójú mu, tó ní ojú aláwọ̀ búlúù tó mọ́lẹ̀, tó sì ń wo ènìyàn, àti ìrísí agbára tó lágbára, tí kò fẹ́ràn ọ̀rọ̀ àìníìdí. David jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, ó ń wo ìgbéraga, ó sì ní ìdánilójú. Ó dájú pé ó retí pé èyí yóò jẹ́ ìpàdé kan níbi tí ọ̀gá rẹ̀ yóò fi pẹ̀lẹ́ ṣùgbọ́n ní ìdúróṣinṣin fi olùgbìmọ̀ oníròyìn náà sí ipò rẹ̀.

"Arábìnrin Yusuf," Dókítà Voss bẹ̀rẹ̀, èdè Gẹ̀ẹ́sì rẹ̀ tó ní ohùn Jámánì ṣe kedere, ó sì jẹ́ ti àṣà. "Mo dúpẹ́ pé o wá. David ti sọ fún mi nípa... àìṣọ̀kan yín nípa ìmúṣẹ iṣẹ́ náà. Ó rò pé àwọn èrò rẹ, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ní ète rere, kò ní àbojútó àti àwọn ìwọ̀n tó pọn dandan fún iṣẹ́ tó tóbi bíi èyí. Jọ̀wọ́, ṣàlàyé ipò rẹ."

Asha mí kanlẹ̀. Kò wo David. Ó bá Dókítà Voss sọ̀rọ̀ pátápátá.

"Dókítà Voss," ó sọ, ohùn rẹ̀ dákẹ́, ó sì dúró ṣinṣin. "Ipò mi rọrùn. Àwọn amòye nípa bí a ṣe lè fòpin sí FGM ní Sómálíà kò sí nínú yàrá yìí. Wọn kò sí ní London tàbí Geneva. Wọ́n wà nínú àwọn ilé ìdáná Mogadishu."

David yí padà lórí àga rẹ̀, ìbínú díẹ̀ sì wà lójú rẹ̀.

"O ti ka èrò mi," Asha tẹ̀síwájú. "O ti rí àyẹ̀wò mi. Ṣùgbọ́n àyẹ̀wò mi jẹ́ èkejì. Ẹ̀rí àkọ́kọ́, òye gidi, wá látọ̀dọ̀ àwọn obìnrin tó wà ní ojú ogun. Mo ti pèsè ìròyìn kúkúrú kan sílẹ̀ fún ọ látọ̀dọ̀ wọn."

Ó gbé ẹ̀rọ ìgbóhùn kékeré kan àti àwọn agbóhùnsókè tó dára sí orí tábìlì dídán náà. "Èyí jẹ́ ìgbàsílẹ̀ ìṣẹ́jú mẹ́wàá. Ó jẹ́ àkójọpọ̀ ẹ̀rí látọ̀dọ̀ ẹ̀gbọ́n mi, Deeqa, àti àwọn obìnrin yòókù tó jẹ́ apá kan 'ìgbìmọ̀ ilé ìdáná' tí iṣẹ́ wa gba orúkọ rẹ̀. Wọ́n ń sọ èdè Sómálíà. Mo ti pèsè àkọsílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì pípé sílẹ̀ fún ọ láti tẹ̀lé."

Ó ti àwọn ìwé àti àwọn agbóhùnsókè náà kọjá sí ọ̀dọ̀ Dókítà Voss. "Kí a tó jíròrò àwọn ìwọ̀n tàbí ìnáwó, mo béèrè pẹ̀lú ọ̀wọ̀ pé kí o gbọ́ ohun tí àwọn aṣáájú iṣẹ́ gidi ní láti sọ."

Dókítà Voss wo ẹ̀rọ ìgbóhùn náà, lẹ́yìn náà ó wo Asha, ìrísí rẹ̀ kò ṣeé kà. David bẹ̀rẹ̀ síí sọ̀rọ̀, "Ní tòótọ́, n kò rò pé a ní àkókò fún—"

"Dákẹ́, David," Dókítà Voss sọ láìwo òun. Ó gbé àwọn agbóhùnsókè náà, ó wo àkọsílẹ̀ náà, ó sì fi sí etí.

Fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá tó tẹ̀lé e, ohùn kan ṣoṣo tó wà nínú yàrá náà ni ìráhùn kékeré láti inú àwọn agbóhùnsókè náà. David jókòó ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ó ń bínú. Asha dúró, ọkàn rẹ̀ ń lù kìkì.

Nípasẹ̀ àwọn agbóhùnsókè náà, wọ́n gbé Dókítà Voss lọ sí ayé mìíràn. Ó gbọ́ ohùn Deeqa tó rọ̀, tó sì gbẹ, tó ń sọ ìtàn ìkọlà rẹ̀. Ó gbọ́ ìgbọ̀n nínú ohùn Ladan bí ó ṣe ń sọ̀rọ̀ nípa ìbẹ̀rù rẹ̀ fún àbúrò rẹ̀ obìnrin. Ó gbọ́ ìbínú àárẹ̀ ti obìnrin àgbàlagbà kan tó ń ṣàpèjúwe ìbímọ ìyàwó ọmọ rẹ̀ tó fẹ́rẹ̀ pa á. Ó gbọ́ bí wọ́n ṣe ń sọ̀rọ̀ nípa owó ìkọ̀kọ̀ wọn, ìgbéraga inú ohùn wọn bí wọ́n ṣe ń ṣàpèjúwe ríra oògùn fún ọmọ opó náà. Ó jẹ́ ẹgbẹ́ akọrin ìjìyà, ìfaradà, àti òye líle, tó wúlò.

Nígbà tí ìgbàsílẹ̀ náà parí, Dókítà Voss bọ́ àwọn agbóhùnsókè náà, ó sì jókòó ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ fún ìṣẹ́jú kan, ojú rẹ̀ jìnnà. Ó dàbíi pé ó ti gbàgbé pé Asha àti David wà nínú yàrá náà. Nígbẹ̀yìn, ó pọkàn pọ̀ lórí Asha.

"Owó tí o dá àbá rẹ̀," ó sọ, ohùn rẹ̀ ti rọ̀ díẹ̀. "Èyí tí David sọ pé ó léwu fún ìwà ìbàjẹ́."

"Bẹ́ẹ̀ ni," Asha sọ.

"Àwọn obìnrin inú ìgbàsílẹ̀ náà," Dókítà Voss tẹ̀síwájú. "Wọ́n ti ní irú owó yìí tẹ́lẹ̀, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Èyí fún ọmọ opó náà?"

"Bẹ́ẹ̀ ni. Èyí tó kéré gan-an. Ó dá lórí ìgbẹ́kẹ̀lé."

Dókítà Voss mi orí díẹ̀díẹ̀, ìpinnu kan sì ń fara hàn. Ó yíjú sí David, fún ìgbà àkọ́kọ́, ohùn rẹ̀ tutù. "David. Iṣẹ́ rẹ ni láti ṣàkóso ewu. Ṣùgbọ́n o ti ṣàṣìṣe mọ ewu tó tóbi jùlọ níbí. Ewu tó tóbi jùlọ kì í ṣe pé dọ́là díẹ̀ le sọnù. Ewu tó tóbi jùlọ ni pé àwa, pẹ̀lú gbogbo ohun èlò wa, dá iṣẹ́ kan sílẹ̀ tí kò wúlò, tí kò lágbára, tó sì ń bu òye àwọn obìnrin gan-an tí a yẹ kí a fún ní agbára kù."

Ojú David funfun.

"'Ìgbìmọ̀ ilé ìdáná' yìí kì í ṣe àwùjọ àwọn onígbààwìn tí a óò 'kọ́'," Dókítà Voss sọ, ohùn rẹ̀ mú, ó sì ṣe kedere. "Àjọ tó ń ṣiṣẹ́ láti ìsàlẹ̀ ni. Iṣẹ́ wa kì í ṣe láti darí wọn. Iṣẹ́ wa ni láti fún wọn ní owó. Iṣẹ́ wa kì í ṣe láti fi àwọn ènìyàn tiwa rọ́pò wọn. Iṣẹ́ wa ni láti gbà wọ́n síṣẹ́, kí a sì fún wọn ní àwọn ohun èlò láti fẹ̀ iṣẹ́ tí wọ́n ti ń ṣe tẹ́lẹ̀ sí i."

Ó tún wo Asha padà. "Ẹ̀gbọ́n rẹ, Deeqa. Àti Ladan yìí. Ṣé wọ́n yóò gbà láti jẹ́ aṣojú àwùjọ wa, tí a óò máa sanwó fún?"

Èémí Asha fẹ́ já. "Bẹ́ẹ̀ ni. Wọn yóò bọlá fún un."

"Ó dára," Dókítà Voss sọ. Ó dìde, ó dájú pé ìpàdé náà ti parí. "David yóò tún ètò iṣẹ́ náà kọ ní ìbámu pẹ̀lú èrò rẹ àkọ́kọ́. A ti fọwọ́ sí owó náà. A ti fọwọ́ sí gbígba àwọn aṣojú àdúgbò síṣẹ́." Ó gbé àkọsílẹ̀ ohùn náà. "Àwọn ìwọ̀n rẹ sì," ó sọ fún Asha, pẹ̀lú ẹ̀rín músẹ́ díẹ̀, "yóò jẹ́ láti pèsè ìròyìn tuntun kan bíi èyí fún wa ní oṣù mẹ́fà-mẹ́fà. N kò fi bẹ́ẹ̀ nífẹ̀ẹ́ sí iye àwọn obìnrin tí o ti 'kọ́' bíkòṣe iye àwọn ìtàn bíi èyí tí o le ràn lọ́wọ́ láti ṣẹ̀dá."

Ó yíjú, ó sì jáde kúrò nínú yàrá náà, ó fi Asha àti David tó yà lẹ́nu, tó sì ti di ẹni ìtìjú sílẹ̀. Ìyá àgbà ti sọ̀rọ̀.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kejìdínlọ́gbọ̀n: Ìṣẹ́gun Òótọ́

Apá 28.1: Yíyí Ètò Agbára àti Òye Padà

Ìran yìí kì í ṣe ìṣẹ́gun fún iṣẹ́ Asha nìkan; ó jẹ́ ìṣẹ́gun tó já sí rere lòdì sí ètò tó ti wà nílẹ̀ nínú ilé iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́. Ètò Asha àti Deeqa ti ṣàṣeyọrí nínú yíyí ìtumọ̀ "amòye," "nọ́ńbà," àti "ewu" padà.

Yíyí "Amòye" Padà:

• Àpẹẹrẹ Àtijọ́ (David): Amòye ni olùṣàkóso iṣẹ́ tó kẹ́kọ̀ọ́ ní ilẹ̀ òkèèrè. A mọ òye nípa àwọn ìwé ẹ̀rí onímọ̀ àti ìmọ̀ àwọn ìlànà ìjọba.

• Àpẹẹrẹ Tuntun (Ìyípadà Dókítà Voss): Amòye ni ẹni tó ní ìrírí ìgbésí ayé. Dókítà Voss, aṣáájú tòótọ́, lè mọ̀ pé ẹ̀rí Deeqa ní ìmọ̀ jíjinlẹ̀ àti òye ètò tí àwọn ìwé ìṣirò David kò le ní. Nípa gbígbà láti gba Deeqa àti Ladan síṣẹ́, ó ń fìdí "ìrírí ìgbésí ayé" múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi oyè oníṣẹ́ pàtàkì.

Yíyí "Nọ́ńbà" Padà:

• Àpẹẹrẹ Àtijọ́ (David): Nọ́ńbà jẹ́ oníye, ó jẹ́ ti nọ́ńbà, ó sì jẹ́ "òótọ́." Ó jẹ mọ́ kíkà àwọn nǹkan (àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn tó wá, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ).

• Àpẹẹrẹ Tuntun (Ìyípadà Dókítà Voss): Nọ́ńbà le jẹ́ onírúurú, oníìtàn, àti ti èrò. Ìgbàsílẹ̀ ohùn jẹ́ àkójọpọ̀ nọ́ńbà tó lágbára. Ó pèsè ìsọfúnni tó pọ̀, tó jinlẹ̀ nípa àwọn ìdí àwùjọ, àwọn ìbẹ̀rù, àti àwọn ètò inú. Ìtọ́sọ́nà ìkẹyìn Dókítà Voss—láti díwọ̀n nípa iye "àwọn ìtàn" tí a ṣẹ̀dá—jẹ́ iṣẹ́ ìyípadà kan nínú ayé ìrànlọ́wọ́ ìdàgbàsókè. Ó fún ìyípadà jíjinlẹ̀, onírúurú ní ààyè ju àbájáde lásán, oníye lọ.

Yíyí "Ewu" Padà:

• Àpẹẹrẹ Àtijọ́ (David): Ewu jẹ́ ti owó àti ti ìlànà. Ewu náà ni pé a óò lo owó lọ́nà tí kò tọ́ tàbí a óò tako àwọn ìlànà. Èyí jẹ́ ewu fún àjọ náà.

• Àpẹẹrẹ Tuntun (Ìyípadà Dókítà Voss): Ewu jẹ́ ti ètò àti ti wíwà. Dókítà Voss mọ̀ dáadáa pé ewu tó tóbi jùlọ ni ìkùnà iṣẹ́ náà àti ewu ìwà rere ti ṣíṣẹ̀dá ìdásí kan tó ń pa agbára mọ́, irú ti amúnisìn. Èyí jẹ́ ewu fún iṣẹ́ náà. Ó lóye pé ó yẹ kí a gba ewu owó kékeré kan láti yẹra fún ewu tó tóbi jùlọ ti àìlágbára àti àìwúlò.

Agbára Ẹ̀rí Láti Yẹra fún Ètò Ìjọba:

Kọ́kọ́rọ́ sí ìṣẹ́gun yìí ni òótọ́ pátápátá ti ìgbàsílẹ̀ ohùn náà. Ó jẹ́ kí Dókítà Voss, olùpinnu ìkẹyìn, yẹra fún oníbodè tirẹ̀ (David), kí ó sì so mọ́ òtítọ́ nílẹ̀. Àwọn ẹ̀rí náà lágbára tó bẹ́ẹ̀, kò sì ṣeé sẹ́, wọ́n sì fún un ní ààbò òṣèlú láti tako àwọn ìlànà àjọ tirẹ̀.

Èyí jẹ́ ẹ̀kọ́ pàtàkì kan fún àwọn ìgbìyànjú láti ìsàlẹ̀ tó ń wá láti nípa lórí àwọn àjọ ńlá. Nígbà mìíràn, ètò tó lágbára jùlọ kì í ṣe láti bá ètò ìjọba jà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn òfin tirẹ̀, bí kò ṣe láti dá ìtàn tó lágbára, tó jẹ́ òótọ́ sílẹ̀, tó jẹ́ kí aṣáájú onífẹ̀ẹ́ kan ní òkè lè dá àwọn ìlànà tirẹ̀ lábẹ́. Asha kò borí nípa jíjẹ́ oníṣẹ́ ìjọba tó dára ju David lọ; ó borí nípa jíjẹ́ oníròyìn tó lágbára jù.