www-somalia.com

Apá 7: Ìṣèlú Ìyípadà

Ìtàn náà: Orí 26 - Ìṣèlú Owó Ìrànwọ́ náà

Nígbà tí Deeqa ń la àyíká tó ti fọ́ ti àwùjọ rẹ̀ kọjá, Asha ń la òṣèlú tó tún léwu ti ayé ìrànlọ́wọ́ àgbáyé kọjá. Èrò rẹ̀, "Ìgbìmọ̀ Ilé Ìdáná: Àpẹẹrẹ Ìyípadà Láti Ìsàlẹ̀," ti dá ariwo sílẹ̀ ní àjọ tó ń rí sí ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn ní Geneva. Ó jẹ́ tuntun, ó jẹ́ òótọ́, ó sì dá lórí ìtàn àṣeyọrí gidi kan—ìtàn ìdílé òun fúnra rẹ̀.

Wọ́n fọwọ́ sí owó ìrànlọ́wọ́ náà. Ó jẹ́ owó tó pọ̀, tó tó láti ṣe iṣẹ́ ìdánwò ọlọ́dún mẹ́ta. Asha, tó ṣì ń parí iṣẹ́ ìwádìí oyè ọ̀gá rẹ̀, ni wọ́n gbà síṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olùgbìmọ̀ àti aṣètò iṣẹ́ náà. Fún ìgbà àkọ́kọ́, ó ní àwọn ohun èlò láti yí àwọn èrò rẹ̀ àti ìrírí Deeqa padà sí ètò tó ṣeé fẹ̀ sí i.

Ṣùgbọ́n nígbà tí owó náà di gidi, àwọn ìṣòro bẹ̀rẹ̀. Àjọ náà, tó jẹ́ ilé-iṣẹ́ ńlá kan, tó ní owó púpọ̀, ní ọ̀nà tirẹ̀ láti ṣe nǹkan. Wọ́n fún un ní olùṣàkóso iṣẹ́ kan, ọkùnrin ará Britain kan tó ní èrò rere ṣùgbọ́n tó le, orúkọ rẹ̀ ni David.

Ìpàdé wọn àkọ́kọ́, tí wọ́n ṣe lórí fídíò, jẹ́ ìjàkadì láàárín ayé méjì tó yàtọ̀ pátápátá.

"Ó dára," David bẹ̀rẹ̀, ó ń wo ìwé ìṣirò kan lórí kọ̀ǹpútà rẹ̀. "Èrò tó dára, Asha. Ó lágbára gan-an. Nísinsìnyí, fún àwọn ìwọ̀n. Báwo ni a ṣe lè díwọ̀n àṣeyọrí? A nílò àwọn ohun tí a lè fi hàn sí àwọn oníbàárà wa. 'Ìgbìmọ̀ ilé ìdáná' mélòó ni wàá dá sílẹ̀ ní Ọdún 1? Kí ni iye àwọn obìnrin tí o fẹ́ 'kọ́' ní oṣù mẹ́ta-mẹ́ta?"

Asha ní ìmọ̀lára ìbànújẹ́ tó mọ̀. "David, kò rí bẹ́ẹ̀. Èyí kì í ṣe ilé iṣẹ́. Ọgbà ni. O kò le fipá mú un. Wàá dá àyíká tó tọ́ sílẹ̀, wàá rí àwọn obìnrin tó ti jẹ́ aṣáájú tẹ́lẹ̀, bíi ẹ̀gbọ́n mi, wàá sì gbè wọ́n lẹ́yìn. Ìdàgbàsókè náà yóò wáyé fúnra rẹ̀."

"Ìdàgbàsókè tó ń wáyé fúnra rẹ̀ nira láti díwọ̀n," David sọ, ohùn rẹ̀ sì le díẹ̀. "Àwọn oníbàárà wa nílò láti rí èrè tó ṣe kedere lórí ìdókòwò wọn. Dọ́là X dọ́gba sí àwọn obìnrin Y tí a kọ́."

Ogun tó kàn jẹ́ lórí ìnáwó. Asha ti ya apá kan owó náà sọ́tọ̀ fún "àtìlẹ́yìn àwùjọ tí a lè lò bí a ṣe fẹ́"—owó ìrànlọ́wọ́ kékeré, tí kò ní àdéhùn, tí a lè lò fún àwọn nǹkan bíi sísanwó oògùn ọmọ tó ń ṣàìsàn (bíi ọmọ opó náà), sísanwó owó iṣẹ́ ìdílé kan tó pàdánù bí wọ́n bá dojú kọ ìgbẹ́san ọrọ̀ ajé, tàbí dídá iṣẹ́ òwò kékeré kan sílẹ̀ fún obìnrin kan tó fẹ́ kúrò nínú ìlòkulò.

"Mo bẹ̀rù pé èyí kò ṣeé ṣe," David sọ, ó ń mi orí rẹ̀. "A kò le kàn máa fúnni ní owó. Kò sí àbojútó. Ó ń fún wa ní àyè fún ẹ̀sùn ìwà ìbàjẹ́. A gbọ́dọ̀ so owó náà mọ́ àwọn iṣẹ́ kan pàtó, tí a ti fọwọ́ sí—àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn ohun èlò ẹ̀kọ́, irú nǹkan bẹ́ẹ̀."

"'Iṣẹ́' náà ni ìgbàlà!" Asha jiyàn, ohùn rẹ̀ ga. "O kò le béèrè lọ́wọ́ obìnrin kan pé kí ó tako gbogbo àwùjọ rẹ̀ bí ó bá ń ṣàníyàn nípa ibà ọmọ rẹ̀ tàbí ọkọ rẹ̀ tó ń pàdánù iṣẹ́ òwò rẹ̀! Owó yìí ni asà. Òun ni apá tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú gbogbo iṣẹ́ náà. Òun ni ẹ̀rí pé àwọn obìnrin náà kò dá wà."

Ogun ìkẹyìn, tó bani nínú jẹ́ jùlọ, jẹ́ lórí àwọn òṣìṣẹ́. Àjọ náà fẹ́ gba àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ tó ní ìrírí, tó kẹ́kọ̀ọ́ ní ilẹ̀ òkèèrè láti darí iṣẹ́ náà ní Mogadishu.

"Wọn kì í ṣe àwọn ènìyàn tó tọ́," Asha tẹnumọ́ ọn. "Wọ́n yóò rí wọn bíi àjèjì. Iṣẹ́ gidi náà ni àwọn obìnrin bíi Deeqa àti Ladan ń ṣe. A nílò láti gbà wọ́n síṣẹ́. Kí a san owó oṣù fún wọn. Kí a fún wọn ní ipò. Kí a sọ wọ́n di aṣojú àwùjọ. Àwọn ni amòye, kì í ṣe akẹ́kọ̀ọ́ tó jáde ní London tó ní oyè nínú ètò ìdàgbàsókè."

David mí kanlẹ̀, ìrora oníṣẹ́ ìjọba kan tó ń bá aṣáájú kan tó kún fún èrò rere ṣiṣẹ́. "Asha, a ní àwọn ìlànà. Ojúṣe ìnáwó. A kò le kàn máa fi owó lé àwọn obìnrin àdúgbò tí a kò kọ́ lọ́wọ́. Wọn kò ní òye láti kọ àwọn ìròyìn, láti ṣàkóso ìnáwó."

"Nígbà náà, kọ́ wọn!" Asha dáhùn. "Fún wọn ní òye! Ṣé kì í ṣe ìyẹn ni 'ìfúnnilókun' túmọ̀ sí? Tàbí ó kàn túmọ̀ sí kíkọ́ wọn ní ohun tí ẹ fẹ́ kí wọ́n ronú?"

Ìpè náà parí pẹ̀lú àìṣọ̀kan, tí kò tíì yanjú. Asha tẹ sẹ́yìn, orí rẹ̀ ń dun ún. Ó ti borí àríyànjiyàn òye, ó sì ti gba owó náà. Ṣùgbọ́n ó wá ń ṣàwárí pé ìjàkadì lòdì sí àwọn àṣà líle, tí kò ronú ti àwọn ènìyàn tirẹ̀ jẹ́ ìrànpàdà ìjàkadì lòdì sí ètò ìjọba líle, tí kò ronú ti àwọn ènìyàn gan-an tí ó yẹ kí ó jẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀. Irú àgò ọ̀tọ̀ ni, ṣùgbọ́n àgò ni, tí a fi àwọn ìwé ìṣirò, àwọn ìlànà, àti àìgbẹ́kẹ̀lé jíjinlẹ̀, ti bàbá sí àwọn ènìyàn gan-an tí ó sọ pé òun ń sìn wọ́n kọ́.

Àgbéyẹ̀wò: Orí Kẹrìndínlọ́gbọ̀n: Ètò Ìdarí Ìrànlọ́wọ́

Apá 26.1: Ìwà Bàbá-ńlá nínú "Ríran Ènìyàn Lọ́wọ́"

Orí yìí yí àríwísí padà kúrò nínú àwọn ètò ìjẹgàba ọkùnrin ní Sómálíà sí àwọn ètò ìjẹgàba ọkùnrin àti ti amúnisìn tí ó sábà máa ń wà nínú èka ìdàgbàsókè àgbáyé àti ti àjọ aládàáni. Ìjàkadì Asha pẹ̀lú David jẹ́ àpẹẹrẹ tó wọ́pọ̀ ti "amòye" láti Àríwá tó ń bá "ọ̀ràn" láti Gúúsù jà.

Ìtakora Ojú Ìwòye:

Ojú Ìwòye David (Àpẹẹrẹ Oníṣẹ́-ọnà/Oníṣẹ́-ìjọba): David rí ìṣòro FGM bíi ọ̀ràn oníṣẹ́-ọnà tí a lè yanjú pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìṣàkóso iṣẹ́ tó tọ́.

• Ọgbọ́n: Onílà, oníye, àti tí kò fẹ́ràn ewu.

• Àwọn Ìlànà Pàtàkì: Wíwà ní ìwọ̀n (àwọn ohun tí a lè fi hàn tó ṣeé díwọ̀n), Ìjẹ́jọ́ (sí àwọn oníbàárà, kì í ṣe sí àwùjọ), àti Ìṣọ̀kan (àwọn ìlànà, àwọn iṣẹ́ tí a ti fọwọ́ sí).

• Èrò Abẹ́lẹ̀: Pé àwọn àpẹẹrẹ àti òye ti àjọ ìwọ̀-oòrùn ga jù, wọ́n sì wúlò ní gbogbo ayé. Èyí jẹ́ irú ìwà bàbá-ńlá ti amúnisìn tuntun: "A mọ ohun tó dára jùlọ fún yín."

Ojú Ìwòye Asha (Àpẹẹrẹ Onígbàgbọ́/Ti Àwùjọ): Asha rí ìṣòro náà bíi ọ̀ràn tó díjú, ti ènìyàn, tó nílò ọ̀nà tó rọ̀, tó dá lórí ìgbẹ́kẹ̀lé.

• Ọgbọ́n: Onígbogbo, onírúurú, àti tí ó lè bá ipò mu.

• Àwọn Ìlànà Pàtàkì: Ìgbẹ́kẹ̀lé (nínú àwọn obìnrin àdúgbò), Ìrọ̀rùn (owó tí a lè lò bí a ṣe fẹ́), àti Ìfúnnilókun (gbígba àwọn aṣáájú àdúgbò síṣẹ́ àti kíkọ́ wọn).

• Èrò Abẹ́lẹ̀: Pé àwọn amòye gidi ni àwọn ènìyàn tó ń gbé ìrírí náà, àti pé ipa àjọ ìta ni láti gbèjà àti láti fún àwọn ìgbìyànjú wọn ní agbára, kì í ṣe láti darí wọn.

Àwọn Pápá Ogun Mẹ́ta:

• Àwọn Ìwọ̀n ("Ọgbà Lódì sí Ilé Iṣẹ́"): Ìbéèrè fún àwọn ohun tí a lè fi hàn tó ṣeé díwọ̀n jẹ́ àmì ìdánimọ̀ ti ilé iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ òde òní. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wá látinú àìní tó tọ́ fún ìjẹ́jọ́, ó sábà máa ń fipá mú ìyípadà àwùjọ tó díjú sínú àpẹẹrẹ tó rọrùn, onílà. O kò le díwọ̀n "ìdàgbàsókè ìgbẹ́kẹ̀lé" tàbí "ìtànkálẹ̀ ìgboyà" lórí ìwé ìṣirò kan. Àpẹẹrẹ ilé iṣẹ́ David fẹ́ ṣe "àwọn obìnrin tí a kọ́," nígbà tí àpẹẹrẹ ọgbà Asha fẹ́ gbin àwọn ipò níbi tí àwọn obìnrin ti le kọ́ ara wọn.

• Owó ("Asà Lódì sí Ìlànà"): Ìjàkadì lórí owó tí a lè lò bí a ṣe fẹ́ jẹ́ ìjàkadì lórí ìgbẹ́kẹ̀lé. Ipò David dá lórí àìnígbẹ́kẹ̀lé pàtàkì sí àwọn ènìyàn àdúgbò láti lo owó lọ́nà òótọ́ àti èyí tó wúlò. Ipò Asha ni pé láìsí agbára láti yanjú àwọn ewu ọrọ̀ ajé gidi ti ìṣọ̀tẹ̀, gbogbo iṣẹ́ náà jẹ́ ọ̀rọ̀ lásán. "Asà" àtìlẹ́yìn owó jẹ́ ohun tó pọn dandan kí àwọn obìnrin tó le ní ààbò tó láti sọ̀rọ̀.

• Àwọn Òṣìṣẹ́ ("Amòye Lódì sí Ẹlẹ́rìí"): Kíkọ̀ láti gba àwọn obìnrin àdúgbò bíi Deeqa síṣẹ́ ni ìfihàn ìkẹyìn ti ìwà bàbá-ńlá. Ó fi ìgbàgbọ́ kan hàn pé ẹ̀kọ́ ìjọba, ti ìwọ̀-oòrùn nìkan ló jẹ́ irú òye tó yẹ. Ó fojú fo "ìrírí ìgbésí ayé" gẹ́gẹ́ bíi oyè tó yẹ, tó sì ní iye. David rí Deeqa bíi onígbààwìn iṣẹ́; Asha rí i bíi aṣáájú iṣẹ́.

Ìjàkadì yìí fi ìtakora pàtàkì ti ọ̀pọ̀ ìrànlọ́wọ́ òkè òkun hàn. Àjọ kan tí ète rẹ̀ jẹ́ láti "fún" àwùjọ kan ní "agbára" lè, nípasẹ̀ àwọn ìlànà tirẹ̀ tó le, tí kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé, tó sì wá látòkè, fún wọn ní agbára kúrò. Ogun tuntun Asha ni láti fipá mú àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ìlànà tiwọn, láti pa àwọn iṣẹ́ amúnisìn tiwọn rẹ́, àti láti lóye pé nígbà mìíràn, irú ìrànlọ́wọ́ tó lágbára jùlọ ni láti kan gbẹ́kẹ̀ lé àwọn ènìyàn nílẹ̀, kí a sì fún wọn ní àwọn ohun èlò tí wọ́n nílò láti darí ìdásílẹ̀ tiwọn.